Leita frttum mbl.is

Bloggfrslur mnaarins, mars 2008

Hi mikla geymir minningin

Um essar mundir eru 30 r liin fr v a Vilhjlmur Vilhjlmsson, einn stslasti sngvari okkar slendinga, lst hrmulegu blslysi Luxembourg.

a var mikill missir v Vilhjlmur hafi sungi sig inn hjrtu landsmanna me eim htti a hann tti egar sitt srstaka rm ar. Lgin sem hann gddi svo grpandi yl me sinni hreimu rdd, hljma enn hjrtum okkar og eru gleigjafi llum sem hlusta.

a kom snemma ljs a Vilhjlmur var, eins og Ell systir hans, binn framrskarandi snghfileikum og au systkinin gfu af sr svo miki til annarra gegnum essa hfileika sna, a a er gerlegt a meta a sem skyldi.

En kkin til Vilhjlms og Elljar mun lifa fram slenskum hjrtum v au munu sem ur ylja okkur og veita glei til okkar dagsins nn. Blessu veri minning eirra systkinanna um alla framt.

a hefur oft veri til ess vitna a Alexander mikli hafi ltist 33 ra a aldri og veri binn a sigra hinn ekkta heim. En Alexander stti sna sigra me sverinu og blsthellingar fylgdu honum hvert sem hann fr.

Vilhjlmur Vilhjlmsson lst lka 33 ra a aldri, en vegfer hans var me rum htti. Hann stti sna sigra me rdd sinni og gladdi og yljai hvar sem hann fr. Hann lagi ekki undir sig lnd og lfur eins og Alexander, en hann vann sr stslan sess hjrtum samferamanna sinna me framlagi snu til vxtunar gra hluta.

Hann kom oft eins og huggandi vinur inn mannlegar astur, ar sem tregi og sknuur, sorg og andstreymi voru fyrir, og breytti me samarrkum sng slarstandi flks til betri vegar. Hann geri gleina lfinu meiri og sorgina lttbrari. Hann notai hfileika sna spart gu annarra og leit a sem sjlfsagan hlut en a er siur gra drengja.

Hann var sannarlega sngvari af Gus n og lgin sem hann sng, perlurnar hans, munu lifa og ljma - okkur llum til blessunar - um komin r.

Fyrir a er vert a akka og g geri a me essu litla lji sem fylgir essum orum:

TIL VILHJLMS

r heimi horfinn srtu,

hljar perlur minna sig.

Vinur kr og valinn ertu,

Vilhjlmur - vi munum ig.

Okkur gafstu sngvaseiinn

sem a gildi aldrei dvn.

a var vinar vnsti greiinn,

vinargjfin strsta n.

Rdd n vermir, rdd n laar,

rddin n er llum kr.

Hn lei til hjartastaar

heilsar okkur ljf og tr.

Hn okkar hjrtum syngur,

hn ber ennan rtta keim.

a er enginn slendingur

snortinn af hljmi eim.

kkum vafinn jar srtu,

r um framt kynna sig.

Vinur kr og valinn ertu,

Vilhjlmur - vi elskum ig !

- Vinur kr og valinn ertu,

Vilhjlmur - vi elskum ig !


Um aljasamflagi svokallaa


sustu rum hefur frst vxt a menn tali fjlglega um allskyns vandaml me tilvsun til einhvers aljasamflags. a er eins og a s talin einhver allsherjar lausn vanda sem upp kemur a tengja hann inn etta aljasamflag sem vst a vera einhverskonar birtingarmynd af samvisku heimsins.

En hva er etta aljasamflag ? Er a eitthva sem hgt er a treysta hva snertir ryggi flks hrjum heimi ? Mr virist a fyrst og fremst ljst, a etta aljasamflag s kaflega mismunandi virkt eftir v hver fremur brotin hverju sinni og hvernig hinn plitski bakgrunnur mlanna er.

Hva gerir etta aljasamflag t.d. varandi meint mannrttindabrot

Bandarkjanna Guantanamo, hva hefur a gert varandi gnarldina Darfur Sdan og standi Kenya, svo eitthva s nefnt ?

ar er varla hgt a merkja a etta mikla aljasamflag hafi yfir hfu nokkurt vgi. En egar plitsk nausyn og rtthugsun rurskeyptra fjlmila krefst ess, er tna htt um aljasamflagi, skilgreint mannrttindavnt fyrirbri, sem a geta vernda og vari ef v er a skipta.

S var tin a jabandalagi tti a gegna hlutverki nokkurskonar rtthugsandi aljasamflags. S tilraun fr vaskinn vegna ess a sumir fengu fr byrjun fyrirgreislu langt umfram ara. Allt fr bullandi mismununar plitk. Nst var fari a stofna Sameinuu jirnar, sem tti lka a vera tilraun til myndunar allsherjar-vettvangs til lausnar deilum, en ekki tkst ar betur til v allt kraumai ar plitk fr fyrstu stund.

a voru t.d. algjr mistk a setja aalstvar samtakanna niur Bandarkjunum og hefi veri miklu skynsamlegra a hafa r t.d. Sviss ea Svj. Svo var stofnun ryggisrsins strax snnun fyrir mismununarstefnu, v ar gtu strveldin haft sitt srvgi umfram ara. a kom t.d. skrt ljs egar fari var a beita neitunarvaldi til a koma veg fyrir afskipti samtakanna af tkum milli ja.

egar samviska heimsins hefur veri slegin verulega illa og menn hafa s illar afleiingar verka sinna, hefur stundum veri roki a ba til eitthva til a sna og sanna a flestir ramenn su n rauninni bestu skinn. annig var jabandalagi til eftir fyrri heimsstyrjldina og Sameinuu jirnar eftir seinni. En stofnun hvorttveggja essara samtaka var aldrei bygg neinum heilindum, enda komu brotalamirnar bsna fljtt ljs.

Sameinuu jirnar su enn vi li gagnast s stofnun ekki lengur. A margra mati er hn ekki marktk sem vettvangur fyrir lausn deilumla.

dag er aalritari S svo ltilvg persna, a heilu jirnar hafa ekki hugmynd um hva hann heitir og aan af sur a hvaa gagni hann er verldinni.

Og einmitt vegna ess hve S er raun ori gagnslti tki, er gripi til ess a tala um etta aljasamflag sem einhverja nja lausn, einhvern njan vettvang, eitthva ntt sem hgt er a treysta ............. en eins og a framan greinir fetar a rbeint feigarspor fyrirrennara sinna !

En af hverju skyldi vera svona erfitt a byggja upp aljlegt ryggisnet til varnar stri og annarri ran essum heimi ? Meginstan er s a str eru h af valdamiklum ailum sem eru a fra t vald sitt. eir f stuning fr rum valdamiklum ailum sem selja vopn og anna sem arf til strs - ar er um a ra kaupmenn dauans og auhringa sem mala gull hamingju heimsins. essir ailar vilja ekki haldgott aljlegt ryggisnet, eir vilja bara marka fyrir vopnaslu sna og til ess a slkur markaur s fyrir hendi, verur stugt a efna til strstaka.

essvegna fr me jabandalagi eins og fr og essvegna eru Sameinuu jirnar vottatuska hndum strveldanna og essvegna verur aljasamflags-kjafti aldrei anna en plitsk blekkingarula sem fr aeins a virka leyfilegum, afmrkuum tilfellum.

Tuttugasta og fyrsta ldin er v ekki htinu nr heimsfrii en arar aldir hafa veri, v maurinn hefur ekki btt andlega innvii sna sem neinu nemur sustu ratugina og lti sem ekkert lrt af eirri blugu ld sem lauk skeii snu fyrir nokkrum rum. a er sjlfu sr hrileg niurstaa fyrir mannkyni.

Til a eitthva heilbrigt komi t r aljlegu samstarfi arf a byggja starfi rlegum, sirnum grunni, en ekki plitskri hentistefnu.

Aljasamflagstilvsunin, eins og hn hefur veri sett fram, er nnast einskisviri fyrir ryggi okkar og aeins frekari vsun framhaldandi og vivarandi blekkingarplitk ryggismlum heimsins.


Umgengnin vi lfi

Undanfarin r hafa menn veri a vakna verulega til meiri vitundar um rfina v a heira nttruna og hlynna a henni. ratugabartta hugsjnarkra nttru-unnenda hefur annig skila sr inn ungavigtar-umrur ntmans og er a vel.

essi framvinda hefur leitt til ess a strijusinnar, sem yfirleitt tilheyra hgri kanti stjrnmlanna, hafa reynt a koma sr upp hugtaki sem getur gengi flk og innifali sltta og jkva mynd af eim sem nttruverndarsinnuum atvinnuvingarmnnum. Menn hafa dotti niur hugtaki hgri grnir, en a hefur tt hafa msa kosti. Fyrst og fremst virkar a eins og eftirpun hugtaksins vinstri grnir og getur lka vaki msar gilegar spurningar grundvelli sgulegra stareynda.

En g umgengni um nttruna er auvita aeins hluti af eirri mynd sem allir ttu a geta veri sammla um a tti a hafa forgang heiminum - ef gengi vri t fr elilegum forsendum. spillt nttra er eitt af v sem er manninum nausyn til a geta lifa og teki rttum framfrum til roska, en grundvallaratrii er a vi lrum a umgangast lfi sjlft me lotningu og viringu. egar vi gerum okkur grein fyrir a vi erum iggjendur a lfi hljtum vi jafnframt a skilja a s gjf gerir krfu til okkar, a vi virum lf annarra og byggjum jflagi upp sammannlegum forsendum. verur lka hugsunin um a varveita nttruna sjlfsg v munu heilbrigir lfshttir elilega kalla umger sem hfir.

En umgengnin vi lfi er ekki g og hefur versna til muna sustu rum.

Nungakrleikurinn hefur klna og margir virast ornir eyland snum hugarheimi. a er hugsa um a taka en ekki a gefa. Grgin skammtma-vinning efnislegra ga er orin svo mikil a mannarhugsunin er a hverfa r samflaginu. a er eins og eir sem mna Mammon haldi a eir lifi til eilfar og urfi fjrmuni hlutfalli vi a. sama tma og grgin leiir inn stu blsugunnar, glata eir v r slum snum sem gert hefur a mnnum. Umgengnin vi annarra lf skiptir slka slarleysingja v litlu mli.

En a eru vihorfin gagnvart rum sem segja best til um a hverskonar manneskjur vi erum. a a vera okkur elilegt og skylt a finna til me hverjum eim sem sorgin nstir og srir eru. Okkur ber a sna samferamnnum lfinu heilbriga samkennd.

En nungakrleikurinn hefur dofna efnishyggjubrjli landi stundar. Vi getum s dmin um a hvert sem liti er. Fsturdeyingar eru hrilegt dmi um kld vihorf gagnvart lfinu frumstigi ess og enn ein snnunin fyrir v hva menntunarleg upplsing getur leitt menn afvega egar sirnum kjarna samflagsins er samtmis afneita.

A nota fsturdeyingu sem getnaarvrn er fullkomi dmi um byrgarleysi gagnvart lfinu sem enginn tti a vihafa. Flagslegar stur eiga aldrei a f a gilda sem aftkuleyfi gagnvart lfi murkvii.

Umhyggja gagnvart aldurhnignu flki yrfti lka va a vera betri v a ber heiurskrnu mannlfsins. Fatlair einstaklingar sem ekki geta bori hnd fyrir hfu sr, lifa msum tilfellum vi astur sem ekki eru bolegar. Margt fleira mtti nefna a veri ekki gert hr.

En a er ljst a hrainn ntmasamflagi er orinn slkur, a a er ltill tmi til a sinna eim sem dragast aftur r. Manneskjulegheitin dvna og kuldi sest a slunum. a bitnar svo eim sem sst skyldi og erfiast eiga me a verja sig.

a list oft a manni s grunur a til su eir sem vilja helst setja reglur um a hverjir eigi a f a lifa og hverjir ekki. Ef svo er, er a klr snnun fyrir v a viringin fyrir lfinu er ekki til staar hugsun slkra manna.

eir eru ornir aumkvunarverir rlar sjlfselskunnar og lf eirra ber ekki framar neina sanna vexti. eir visna eins og fkjutr fr rt og t greinar.

Sjlfselskufull vihorf ra tarandanum, enda er vart vi ru a bast egar valda og hrifa eltur vestrnna ja hamast vi a hggva niur stofninn sem ll okkar menning hvlir - hinn kristna mei !

Anna hafast mslimar a - eir hamast vi a troa snum trargildum a okkar heimshluta og verur drjgt gengt, v skjldur kristninnar ver ekki lengur og flk sem hefur ekki fastan grundvll undir ftum hrekst undan hverjum kenningavindi. a er v ljst a ef vi hirum ekki um a verja okkar gildi, munu eirra gildi smm saman taka yfir - me slmum afleiingum fyrir okkur ll.

Viringin fyrir lfinu arf a sjst og koma fram umgengni okkar vi lfi - jafnt a lf sem er a hefja vegferina og ntur enn skjls murkvii, a lf sem er fullum blma og a lf sem senn er frum - allt lf !

annig hlum vi best eirri mannskyldu sem okkur llum hvlir mean vi tilheyrum essum heimi.


rlar og rlahaldarar



a er inngri flesta menn a hafa skmm rlahaldi og rlahldurum. Smon Legree bkinni Kofi Tmasar frnda er lst sem fyrirlitlegum manni alla stai, en munu sjlfsagt hafa veri til verri menn en hann.

Margar jir eiga a baki ljta sgu varandi rlahald og mannrttindabrot. Hrilegt er a lesa um framferi Belga og Portgala Afrku og ttu eir jafnvel verri sem nlendukgarar en Bretar og Frakkar.

egar lesnar eru bkur Thorkild Hansens um rlahald Dana Vestur Indum, ganga sumar lsingar ar alveg fram af manni. Hollendingar voru heldur ekki barnanna bestir sem nlenduherrar og reyndust ekki fsari en arir til a sleppa arrnshendi sinni af nlendum eim sem eir hremmdu.

urftu eir lengi sjlfir a berjast fyrir snu frelsi gegn Spnverjum og rum, en eftir a eir komust r rlshlutverkinu gerust eir rlahaldarar sjlfir. Margir hafa veri bsna fljtir a gleyma svipunni sem brann baki eirra egar eir hafa komist astu a geta beitt svipu ara.

Margar kynslir slendinga voru beittar kgun fyrr tmum af nlenduherrum, fyrst Normnnum, san Dnum. Fullveldi hlaut sland 1918, en konungssambandi st til 1944, en var konungsvaldi a fullu afltt slandi og vonandi verur s blvun aldrei upphafin hr n.

Eftir a var fagna lveldi og hnd fru r sem drgu r jfnui og mismunun meal jarinnar. runin stefndi a miklu leyti rtta tt.

Menn elskuu sjlfsti lands sns, slenska tungu, fnann og jsnginn og j, - jafnvel krnuna. Menn voru sem sagt jrknir eim tma.

En eftir 1980 fr a bera afturgngum lngu liinna tma me frhyggjusjnarmium manna sem virtust telja sjlfgefi a tilgangurinn helgai meali. Og eftir 1990 komst s eigingirnis-freskja fyrir alvru legg, sem hefur san ti upp a strum hluta ann heilbriga mannflagsgrur sem var s fyrir von og tr runum eftir lveldisstofnunina.

Flagsleg uppbygging til almenningsarfa hefur veri heft me msu mti og srgskuflin hafa me plitskum yfirgangi lti fjrmuni jarinnar renna n aflts vasa hinna tvldu.

Misskipting hefur kjlfari straukist slensku samflagi og verulegar forsendur fyrir rlahald hafa annig veri skapaar a nju.

Vi skulum gera okkur grein fyrir v a rlahald verur ekki sst til vegna ess a a virast alltaf til menn sem eru fsir til a gerast rlahaldarar.

eir hafa annig innrttingu til slarinnar a eir geta vel hugsa sr a lta svipuna ra annarra bkum ef a skilar eim hagnai.

Enginn maur vill vera rll og margir vilja sem betur fer ekki heldur vera rlahaldarar, en eir sem hafa eli til a nast rum, taka hiklaust a sr slkt hlutverk egar astur leyfa.

Og egar langtma stjrnvld taka upp v a jna undir srklkur, getur a auvita leitt til ess a lrislegt jflag breytist smm saman jflag rlahaldara og rla - jflag svipumanna og sultarls !

Misrtti sem jafnvel er framkalla me lagasetningum er fljtt a margfalda lfskjara og tekjumun sem skiptir svo flkinu aal og eignalaust flk. Framhaldi leiir svo smm saman til kgunar og mannrttindakrafa almennings er san btandi beint neydd t gjaldrot !

Er a etta sem vi viljum hafa okkar jflagi ? Viljum vi a sumir veri neyddir til a gegna rlshlutverkum framtinni og arir veri rlahaldarar og ofrttindamenn ?

Ekki brust jfrelsismenn slands fyrir slkri niurstu !

g held a vi hfum veri a byggja verulega slmum blekkingum undanfarin r. Velfer slensku jarinnar verur aldrei vel borgi hndum aumanna - eir eru a hugsa um allt ara hluti en almenna velsld.

Og a bendir mislegt til ess a eir su ekki svo fir jmlasviinu sem eingngu eru ar hringdansi eigin gu. jin er vissulega me allt of marga slka aliklfa snu framfri.

a er von mn a vi eignumst einhverntma stjrnmlamenn sem hafa hjarta fyrir sinni j og vilja til a jna henni af al og frnarlund. Mr finnst ori langt san slkir menn hafa lti a sr kvea rttinda og sjlfstisbarttu jarinnar. Vi urfum bersnilega a ala upp menn krafti jrkinnar hugsunar.

Hver einstaklingur leggur sitt til tarandans og eirra vihorfa sem skapast landi stund - allir bera byrg eim efnum og nausyn er a hver skili ar snu.

Ltum ekki gera okkur a rlum, byggjum ekki undir rlahaldara, ltum jarheimili okkar vera gott athvarf fyrir alla jina, athvarf sem grundvallast lrislegum jfnui og rttlti.


A Fischer gengnum



Mrgum mun hafa tt Bobby Fischer hverfa me nokku skjtum htti af hinu jarneska tilverustigi og ekki undruust menn minna egar frttir brust af tfr hans sem vissulega var ekki me venjulegum htti. a m v bast vi v a msir hafi hugsa me sr a endapunkturinn vi skksnillingsins hafi veri samrmi vi lfsferilinn, sem einkenndist oftar en ekki af vntum uppkomum. a bendir flest til ess a Fischer hafi veri einfari a eli til og sjaldnast fundi sig vel fjlda. Hann var v ekki srlega vel til ess fallinn a spila me fjlmilum einhverskonar myndarleik, en samt var honum margsinnis stillt upp slku sjnarspili, en a var hinsvegar oft a tluveru leyti vegna arfa randi afla varandi anna svi ea hreint t sagt af plitskum stum.

Af eim skum var verulega gert v a reyna a pumpa upp vinsldir Fischers og vgi tmabili. Rkjandi andrmsloft kalda strsins geri sna krfu til ess, en eim tma reyndist Fischer nnast eina mtvgi sem hgt var a finna gegn algerri yfirdrottnun sovskra strmeistara skklistinni. Mrgum vestrnum valdaailum srnai mjg eir yfirburir sem Sovtmenn sndu essari rtt hinnar huglgu barttu og skuu ess heitt og innilega a fram kmi einhver sem gti bkstaflega tala skka sovska valdinu essum efnum.

Og s sk rttist vissulega a nokkru leyti me Bobby Fischer. Hann sndi strax sem unglingur venjulega hfileika taflmennsku og stti fram me mikilli snerpu skkheiminum. Snemma kom reyndar ljs a hann hafi miklar srarfir, en honum var margt fyrirgefi og var yfirleitt reynt a koma til mts vi hann eftir v sem unnt var. egar hann san sigrai Boris Spassky einvginu frga Reykjavk 1972 og var ar me heimsmeistari skk, tti mrgum kaldastrsbrenndum mnnum a fela sr mikinn sigur sovtblokkinni. v voru fagnaarltin ekki svo ltil hj sumum.

a truflai bsna marga a umrddu einvgi kom Fischer oft rustalega fyrir en Spassky virtist allri framkomu hinn dmigeri heiursmaur. Kom a msum spnskt fyrir sjnir sem hfu tra v statt og stugt a rssi hlyti a vera hlfgerur barbari sium og dagfari. Mtti v segja a Fischer hafi sigra vi taflbori hafi Spassky sigra utan ess vegna sinnar gu framkomu. Hefur essi geugi rssi jafnan san veri metinn mikils slandi sem skkmaur og ekki sur sem maur.

Fischer tti a hinsvegar fyrir sr a missa heimsmeistaratitilinn skk r hndunum, aallega fyrir vermsku og strbokkaskap, og yfir hfu virist sem hans skapgerargallar hafa komi veg fyrir a hann gti noti sn almennilega lfinu. a er sjlfu sr dapurleg niurstaa v manninum var auvita margt vel gefi og vafalaust verur hann alla t talinn meal fremstu hfileikamanna skklistarinnar.

Sovtmenn fengu titilinn aftur me Anatoly Karpov og Fischer virtist skkva eftir a a nokkru ofan sjlfskapa hugarvl og einstingsskap. Hann kunni a v vibttu jafnan vel til verka vi a f menn upp mti sr og sparai yfirleitt ekki stru orin. Samskiptamlin kringum hann voru v orin mjg stir flesta kanta seinni rin og hann virtist stefna einu tt a eiga sr hvergi friland.

egar flestar dyr voru ornar honum lokaar var honum sem kunnugt er boi a koma til slands og dvelja hr. Hann ekktist a bo og dvaldi hr san a sem hann tti lifa, sem v miur var ekki langur tmi.

Vivkjandi tfr hans, hefi mtt telja a best hefi fari v a hann hefi veri jarsettur Grmsey, v ar hefur skklist lngum veri miklum heiri hf. ar hefi essi snillingur taflmennskunnar geta hvlt fullum frii, norur vi heimskautsbaug, fjarri fjldanum sem olli honum lengst af glei, hljltu samflagi grafreit vi ysta haf.

Sennilega hefi s tilhgun mla veri honum skapfelld ef hn hefi komi honum hug mean hann lifi. ess sta var tfr hans framkvmd me hrai allt rum sta n vitundar vikomandi sknarprests. Ekki var hgt a sj af eim gjrningi, a hinum ltna fyrrverandi heimsmeistara skk, vri mikill smi sndur.

En kannski vildi hann bara hafa etta annig og vi v verur vst lti sagt.

Lei og ung var lfsins glma,

lundin var af angri hr.

ar til Fischer fll tma

og fr me hrai kalda jr.

Skkmanns hfnin hugar snjalla

honum fylgdi djpa grf.

Eins a lokum allir falla,

vi manna er skammvinn tf.


Höfundur

Rúnar Kristjánsson
Höfundur er húsasmiður og býr á Skagaströnd.

Eldri frslur

Nv. 2018
S M M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Heimsknir

Flettingar

  • dag (18.11.): 0
  • Sl. slarhring: 4
  • Sl. viku: 326
  • Fr upphafi: 0

Anna

  • Innlit dag: 0
  • Innlit sl. viku: 205
  • Gestir dag: 0
  • IP-tlur dag: 0

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband