Leita ķ fréttum mbl.is

Bloggfęrslur mįnašarins, október 2013

Tvennskonar sjįlfstęšisflokksmenn" !

Žaš er oft mjög fróšlegt aš heyra hvernig menn halda į mįlum. Žį koma stundum óvęnt fram višhorf sem innra fyrir bśa įn žess aš žau hafi veriš viškomandi einstaklingi og öšrum ljós. Žį fer allt ķ einu aš glytta ķ eitthvaš sem viršist vera til hugarhśsa į alröngum staš. Žetta hef ég sérstaklega reynt hjį żmsum mönnum sem seint mundu vilja telja sig heimilisfasta hjį sjįlfstęšisflokknum svonefnda (  ég skrifa nafn žessa flokks af įsettu rįši meš litlum staf, hann į ekki meira skiliš !), en eru ķ raun aš innréttingu og hugarfari hluti af fylgdarliši žess flokks !

Žaš er nefnilega svo aš haršsošin einstaklingshyggja, nokkuš sem gerir menn svo til ónęma fyrir félagshyggju og samfélagskennd, er til bżsna vķša, žó hana sé yfirleitt frekast aš finna hjį flokksbundnum sjįlfstęšisflokksmönnum. En svo eru žaš žessir óflokksbundnu „sjįlfstęšisflokksmenn" sem margir hverjir viršast lķtt sįttir viš sjįlfstęšisflokkinn en eiga žaš žó sameiginlegt meš flokksmönnum žar, aš horfa į bżsna mörg mikilvęg žjóšfélagsmįl nįkvęmlega į sama hįtt og žeir !

Ég hef alla tķš veriš ķ fullkominni andstöšu viš sjįlfstęšisflokkinn og žann anda sem žar bżr aš baki hlutunum og hef aldrei sparaš aš lįta žaš ķ ljós. Sį andi er aš mķnu mati fullur af sérgęsku og eigingirni. En af tvennu illu vil ég heldur fįst viš flokksbundna fyrirbęriš en žaš óflokksbundna. Žeir sem flokksbundnir eru vita žó aš žeir eru ķ flokknum og vita lķka upp į sig skömmina sumir hverjir žegar deilt er į žį fyrir ódįšir flokksins, en hinir óflokksbundnu telja sig hvergi til hśsa ķ pólitķskum skilningi og žykjast žvķ lausir allra mįla, en tala samt ķ raun śt frį sömu forsendum og geta veriš öllu višsjįrveršari fyrir vikiš.

Svo eru nįttśrulega til menn ķ flokkum žeim sem kenna sig viš Framsókn og Samfylkingu sem eru ekkert nema sjįlfstęšisflokksmenn aš innvišum til, og hugsanlega mętti jafnvel finna einstaka slķka hjį Vinstri gręnum ef vel vęri leitaš, en žį erum viš lķklega komnir nišur ķ svo takmarkaš mannlegt atgervi aš žaš tekur žvķ ekki einu sinni aš tala um žaš !

En žaš eru žessir óflokksbundnu sjįlfstęšisflokksmenn sem hafa oft valdiš mér talsveršum heilabrotum. Hvers vegna skyldu žeir ekki vera ķ stķunni sem žeir stjórnast greinilega af ? Ég hef tekiš eftir žvķ aš žeir tala alltaf eins og žeir séu meš einhvern rekstur og fjįrmįlaumsvif og viršast skilja manna best erfišleikana viš slķkt. Hugmyndafręšileg verkalżšshugsun er žeim hinsvegar fjarlęgari en flest annaš og žaš er eins og žeir hafi aldrei meštekiš žaš hlutverk sem žeir hafa žó velflestir į hendi - aš vera réttir og sléttir launžegar !

Žaš er lķka athyglisvert aš žeir sem žeir dįst mest aš, viršast yfirleitt vera žeir sem hafa komist įfram ķ heiminum, eins og žaš er kallaš, eru rķkir og kaupglašir, standa ķ stórum višskiptum og viršast hafa śr nógu aš spila. Žaš viršist ekki skipta neinu mįli eša bregša nokkrum skugga į ašdįunina, žó aš tališ sé aš sori og óhreinleiki sé til stašar ķ lķfi viškomandi „stórmenna" ! Eftir viršist sitja aš berlusconar višskiptalķfs og veraldarumsvifa séu glęstar fyrirmyndir ķ hugarheimi utanflokks sjįlfstęšisflokksmanna og žaš engu sķšur en žeirra sem ganga meš flokksskķrteiniš upp į vasann. Aš hugarfari til viršist afstöšumunur žar sannarlega lķtill sem enginn og ešlishneigšir vera hallar undir nįkvęmlega žaš sama.

Mašurinn er óneitanlega nokkuš margbrotiš fyrirbęri. Sumir menn geta žannig veriš aš berjast mestan hluta ęvi sinnar gegn žvķ sem žeir sjįlfir eru ķ raun og veru. Žeir viršast aldrei hugleiša žaš meš sjįlfum sér hvar žeir raunverulega standa og vanžekking žeirra į eigin ešlishneigšum getur og hefur oft sett žį žar sem sķst skyldi. Og žį koma žeir nįttśrulega upp um sig meš žvķ aš tala žveröfugt viš žaš sem bśist er viš af žeim. Žaš er samfélagslega vont aš mķnu įliti aš menn skuli yfir höfuš vera sjįlfstęšisflokksmenn, en verra finnst mér žó aš sumir skuli vera žaš įn žess aš vita af žvķ sjįlfir !

Žeir sem tilheyra žannig flokknum hugarfarslega en eru ekki ķ honum, eru nefnilega enn ólķklegri en hinir til aš fį samviskubit, žó žaš mannlega einkenni aš fį samviskubit, sé aš mķnu mati samt sem įšur afar sjaldgęft mešal sjįlfstęšis-flokksmanna. Žaš er mešal annars vegna žess aš žeir hafa löngum haft innmśraša, sjįlfsefjandi sannfęringu fyrir žvķ aš žeir hafi aldrei gert neitt af sér - nema gott !

 

 


Verštrygging vķtisafla !

Žaš er athyglisvert hvaš hlutirnir viršast geta gengiš lišlega fyrir sig ķ kerfinu žegar į aš nķšast į fólki. Žannig rann verštryggingin ķ gegn į sķnum tķma eins og ekkert vęri sjįlfsagšara, žó aš ešlileg réttlętiskennd hefši įtt aš mótmęla hįstöfum. En žar var nįttśrulega um aš ręša mįl sem leitt var framhjį allri réttlętiskennd eins og svo mörg önnur, žegar brotiš er į almannahag til hagsbóta fyrir sérgęskuašalinn ķ žessu landi.

Stundum er stašiš žannig aš samfélagsmįlum aš žaš er eins og vķtisöfl séu žar aš verki. Ranglętiš er svo yfirgengilegt og svķviršan og samviskuleysiš meš svo miklum ólķkindum. Verštryggingin eins og hśn var hugsuš, hefši žvķ frekar getaš įtt upphaf sitt ķ heila śtsendara śr nešra en venjulegum mannsheila, en žaš viršist stundum svo aš skilin milli djöfuls og manns geti veriš mjög óglögg og margir ali meš sér hugsanir sem ekki er meš nokkru móti hęgt aš skilgreina mannlegar sem slķkar !

Žaš er morgunljóst mįl aš į Ķslandi er af almanna hįlfu mikil eftirspurn eftir hęfum stjórnmįlamönnum, en frambošiš viršist sannarlega vera sįrlega rżrt. Og žaš er oršiš miklu erfišara aš įtta sig į hinu pólitķska landslagi žegar menn tala eins og stjórnmįlamenn temja sér - aš žvķ er viršist - yfir lķnuna ķ dag, aš vera svo tękifęrissinnašir aš žeir eru bókstaflega meš opiš į allt.

Stundum tala žeir sem hafa veriš taldir vinstri menn og jafnvel róttękir sem slķkir alveg eins og forstokkašir hęgri menn, og stundum tala slķkir hęgri menn eins og žeir séu róttękir vinstri menn ! Įšur var žó hęgt aš greina į milli og stundum voru til menn sem virtust eiga sér einhvern mįlstaš og höfšu tilhneigingu til aš halda tryggš viš hann, en nś viršist žetta pólitķska liš vera sama sullumbulliš hvort sem litiš er til hęgri eša vinstri. Hvernig į fólk aš įtta sig į ólķkindatólum sem aldrei eru sjįlfum sér samkvęm og bregšast alla daga viš ašstęšum eins og vindhanar į hśsmęni, sem snśast viš minnsta andgust ?

Allt frį hruni hefur veriš mikiš talaš um aš persónugera ekki hlutina žegar fjallaš er um pólitķskar misgeršir og annaš slķkt sem greinilega hefur įtt sér staš ķ žeim efri hluta žjóšfélagsins sem mętti vķst kalla „hinn ósakhęfa geira" ! Žaš viršist vera žar mikil tilhneiging til aš bśa svo um hnśtana aš samkvęmt lögum verši pólitķsk įbyrgš ekki til ķ raun. Geir Haarde sagši rétt eftir hruniš sem alręmt var „ aš menn ęttu ekki aš vera aš persónugera hlutina" og fyrir nokkru talaši Katrķn Jakobsdóttir fjįlglega um aš menn ęttu aš temja sér aš fara ķ boltann en ekki manninn ! En spakmęliš segir „ vandi fylgir vegsemd hverri „ og ķ žeim skilningi žżšir oršiš vandi sama og įbyrgš !

Af hverju talar žetta fólk svona, aš žvķ er viršist jafnt til hęgri og vinstri ? Er žaš aš reyna aš tryggja žaš aš žaš verši aldrei neinn stjórnmįlamašur sóttur til saka fyrir meintar misgeršir gagnvart žjóš og žjóšarhagsmunum ? Viš skulum nefnilega gera okkur grein fyrir žvķ aš stjórnmįlamenn hafa völd og sumir hreint ekki svo lķtil völd. Misbeiting į slķku valdi getur valdiš fjölda fólks ómęldum skaša, eins og dęmin sanna. Į ekki aš vera hęgt aš sękja menn til saka fyrir slķkt ?

Til hvers er veriš aš lögsękja venjulega borgara sem brjóta af sér fyrir afbrot allan įrsins hring, ef žaš į bara aš skella skuldinni į einhverjar ašstęšur en ekki manninn sjįlfan ?  Į persónulega įbyrgšin kannski aš vera meiri žar, žó aš afbrotin séu oft ekki stór aš vöxtum, og hreint ekki lķkleg til aš valda efnahagslegu hruni heillar žjóšar ? 

Žaš er oft talaš um aš kjósendur hafi ašeins skammtķmaminni. Og lķklega mį fęra nokkuš sterk rök fyrir žvķ aš svo sé. Aš minnsta kosti er ljóst aš stjórnmįlamenn og reyndar einnig ašrir valdamenn žjóšfélagsins tala oft eins og žeir gangi śt frį žvķ aš borgarar landsins muni ekkert stundinni lengur. Muna menn ekki eftir žvķ sem sagt var um Gugguna foršum daga, aš hśn yrši įfram gul og gerš śt frį Ķsafirši ? Gildi žeirrar yfirlżsingar stóš ekki lengi og sį sem hana gaf er sagšur hafa sagt ergilegur ķ meira lagi sķšar: „ Hvaš eru menn aš velta sér yfir žvķ sem ég sagši fyrir sex mįnušum ?

Ég minnist žess lķka hvaš nśverandi heilbrigšismįlarįšherra var oft galvaskur ķ ręšu um heilbrigšismįlin ķ tķš fyrri stjórnar. Hann hafši, aš žvķ er virtist, lausnir į takteinum varšandi flest ķ heilbrigšismįlakerfinu og einna helst var į honum aš skilja aš įstęšan fyrir vandanum žar vęri eiginlega bara aumingjadómur stjórnvalda. Svo veršur žessi galvaski mašur rįšherra žessa mįlaflokks og hvaš gerist žį ?

Ég er nś oršinn żmsu vanur, en žegar ég heyrši sagt frį žvķ ķ fjölmišlum, eftir hinum nżbakaša rįšherra, aš vandi ķslenska heilbrigšiskerfisins vęri slķkur aš hann yrši ekki leystur į nęstu įrum, setti mig eiginlega hljóšan ! Hvar voru lausnirnar sem viškomandi hafši jafnan haft į takteinum mešan hann var ķ stjórnarandstöšu og hvar var aumingjaskapinn nś aš finna ?

Valdamenn eru stundum bżsna Gugguglašir ķ yfirlżsingum sķnum en žegar į hólminn kemur veršur oft lķtiš śr žeim og stóru oršin reynast žį heldur betur innihaldslaus og brigšul ! Nśtķma stjórnmįlamašur į Ķslandi žarf sjįanlega fyrst og fremst aš kunna žį öfugu listgrein aš vera aldrei sjįlfum sér samkvęmur og ef slķkt forustuliš į aš leggja lķnurnar įfram fyrir žjóšina lķst mér ekki į framtķšina !

Verštryggingunni žarf aš skola nišur til vķtis sem fyrst, žvķ hśn er sérķslenskt ranglętismįl og efnahagslegt mismununartęki sem engin mannleg rök geta variš. Ef žjóšin į aš nį saman og verša einhuga ķ barįttu sinni fyrir samfélagslegum įvinningi žarf aš hreinsa śt hluti eins og verštrygginguna, kvótakerfiš og annaš sem hyglar stöšugt einstökum aušmannaklķkum į kostnaš heildarinnar. Verši žaš ekki gert, mun óeiningin bara vaxa og engar forsendur skapast fyrir friši ķ landinu okkar į komandi įrum !         

 

 

 

 


Stórabróšurstefna hins allsrįšandi eftirlits !

Ķ fjölskyldulegu samhengi er žaš oftast tališ hiš besta mįl aš eiga stóran bróšur. Žį er hugsaš til žess aš žar sé einhver til stašar sem gętir manns og sér um aš enginn sé aš abbast upp į mann.

Og žaš sękir mig įleitinn grunur um - aš nokkuš margir smįsįlarlega innréttašir landsmenn hafi mešvitaš eša ómešvitaš žį afstöšu til Evrópu-sambandsins, aš žaš sé einhverskonar stóri bróšir sem muni passa upp į hagsmuni litla bróšur, žaš er aš segja Ķslands, žegar fjölskyldusamhenginu hefur veriš komiš į !

Žaš eru nefnilega svo ótrślega margir sem vilja įfram lįta einhvern passa sig, eins og gert var mešan žeir voru börn. Žeir viršast enn į žvķ žroskastigi, žó fulloršnir eigi aš teljast, aš halda ķ barnaskapinn og vilja ekki leggja hann nišur !

En viš skulum gera okkur fulla grein fyrir žvķ aš žegar sś staša kemur upp, aš einhver valdamašur eša valdaklķka vill taka upp žaš hlutverk aš verša meš sjįlfskipušum hętti umsjónarašili allra žegna žjóšfélagsins, er virkileg hętta į feršum. Svo allt um grķpandi og višamiklu „umönnunar-hlutverki" veršur nefnilega ekki komiš į nema meš drjśgmiklu eftirliti. Og žį kemur trślega aš žvķ žjóšfélags-įstandi sem George Orwell fjallar um ķ bók sinni 1984. Žar er Stóri bróšir kominn ofan ķ hvers manns kopp og enginn lengur óhultur fyrir njósnum og eftirliti !

Og hver vill bśa viš slķkt, lķklega enginn og alls ekki til lengdar žegar ķskaldar stašreyndir stöšunnar fara aš tala sķnu mįli ?

Žaš tekur nefnilega į taugarnar aš vera undir stöšugu eftirliti, žvķ žaš skeršir aš sjįlfsögšu frelsi hvers manns, og žaš kemur nįnast alltaf aš žvķ aš kerfisbundiš eftirlit veršur meš einum eša öšrum hętti aš kśgunarkenndu fyrirbęri. Jafnvel žó aš svo viršist sem til séu enn hér į landi menn sem trśa žvķ aš bandarķska leynižjónustan CIA starfi į svipašan hįtt og Rauši krossinn, og ašrir sem halda aš yfiržjóšlega valdasöfnunarkerfiš ķ Brussel sé til žess eins skapaš aš hęgt sé aš gegna umhyggjusömu barnapķuhlutverki fyrir žjóšir įlfunnar, mundu slķkir dįleišslužegar fljótlega hrökkva óžyrmilega upp śr dvala sķnum, ef žeir fęru aš bśa viš stöšugt įreiti Stóra bróšur ķ orwellskum skilningi.

Og viš skulum hafa žaš hugfast aš kerfisleg eftirlitsįrįtta hefur stóraukist ķ okkar žjóšfélagi į sķšustu įrum og nś starfar fjöldi manns viš žaš į vegum rķkis og sveitarfélaga aš hafa eftirlit meš fólki og fylgjast meš žvķ hvaš žaš er aš gera og hvort žaš hegši sér eftir settum reglum. Menn geta ekki lengur lagt silunganet ķ sjó įn žess aš sękja um sérstakt leyfi og lśta allskonar skriffinsku-ritśali og hefur žó leyfilegur tķmi į viku veriš skertur aš hįlfu, lķklega vegna hagsmuna laxveiši-ašalsins sem er yfirleitt nįtengdur Stórabróšur-valdinu.

Eins er žaš meš aš fį byssuleyfi. Nś žurfa menn aš fara į nįmskeiš og taka próf, kaupa veišikort og henda lķklega um 50 žśsundum ķ kerfiš og eftirlitshéppa žess, til žess aš geta til dęmis skroppiš ķ rjśpnaveišitśr. Eftirlitsmennskan er dżr fyrir fólkiš ķ landinu og žaš eykur ekki įbyrgšarkennd og samviskusemi einstaklinga aš žeir fari aš hafa žaš sķ og ę į tilfinningunni aš žaš sé veriš aš fylgjast meš žeim. Į góšum staš stendur - Traust er undirstaša allra mannlegra samskipta, en į sama hįtt mį segja aš samfélag sem er sķfellt aš auka kerfislega eftirlitsmannahjörš sķna sé ekki į góšum vegi. Žvķ meira sem eftirlitiš veršur, žvķ minna veršur um traust milli manna !

Og hvenęr kemur aš žvķ aš fariš veršur aš skapa innra eftirlit, aš hafa eftirlitsmenn til aš vakta ašra eftirlitsmenn ? „Hver į aš gęta varšanna" var eitt sinn sagt og ekki aš įstęšulausu !

Frelsi mannsins er eitt žaš dżrmętasta sem hann getur įtt og žvķ hefur veriš ógnaš į öllum tķmum meš fjölbreytilegum ašferšum yfirvalda og annarra Stórabróšur-sinna. Aš żmsu leyti mį segja aš žvķ sé ógnaš ķ dag meš lśmskara hętti en įšur. Žaš er yfirleitt lįtiš ķ vešri vaka aš žaš sé veriš aš hjįlpa upp į žig mešan frelsisfjašrirnar eru plokkašar af žér, ein af annarri !

Lżšręši hefur aldrei fengist ókeypis, mannfrelsi ekki heldur. Žaš žarf aš berjast fyrir öllum góšum gildum ķ žessum heimi - og sś barįtta mun aldrei lķša undir lok. Verum į verši fyrir öllum įhrifum sem leitast viš aš gera stjórnkerfi aš ómanneskjulegu bįkni boša og banna, eftirlits og persónunjósna.

Lįtum Stóra bróšur hrollvekju Orwells aldrei verša aš veruleika !


"Ólafur afturgenginn, er Ólafur verri en fyrr !"

Sś var tķšin aš andlegir tvķburabręšur voru viš völd ķ žessu landi og geršust mešal annars umsvifamestu seljendur rķkiseigna sem žjóšarsagan kann frį aš greina. Žeir seldu bankana og lżstu žvķ fjįlglega yfir hvaš žaš vęri gott aš fį svo öfluga innspżtingu ķ ķslenska hagkerfiš sem bjórmilljaršana frį Björgólfunum. Žeir settu Ķsland prķvat og persónulega inn į strķšsrįs bandarķskra hauka og svo seldu žeir Sķmann til aš fjįrmagna hįtęknisjśkrahśs sem yrši landsmönnum öllum kęrleiksheimili allrar velferšar.

Žetta sem hér er sagt er nś bara brot af afrekum žessara valdatvķbura sem voru turnar sinna flokka į žessum tķma. Svo sprakk allt ķ höndunum į žeim og flokkum žeirra og landsmenn sįtu eftir ķ sįrum og svo mun lengi verša. Žaš er greinilega ekki gott aš byggja žjóšlega farsęld į tvķburaturnum, hvorki af holdi og blóši né öšrum efnum. Žaš hefur įžreifanlega sannast ķ Stóru-Amerķku og hér ķ litlu eftirlķkingunni !

Bankasalan er einn alręmdasti gjörningur ķslenskra stjórnvalda frį upphafi og er ljóst aš žar veršur aldrei rannsakaš eitt eša neitt meš nokkrum skilum, žvķ svo skķtlegt var allt viš mįliš aš žaš tekur engu tali. Aldrei kom nein milljarša innspżting ķ ķslenska hagkerfiš žvķ Landsbankinn var einfaldlega keyptur fyrir lįnsfé frį Kaupžingi. Žaš er aš segja, žaš sem borgaš var.

Milljaršarnir eftirsóttu munu fyrst og sķšast hafa veriš notašir af handhöfum sķnum til alžjóšlegra fjįrfestinga og komu žvķ aldrei viš sögu ķ ķslenskum žjóšarbśskap eša žvottavélum hérlendis. Hįtęknisjśkrahśsiš er enn ķ draumheimum Davķšstķmans, og peningarnir sem inn komu fyrir Sķmann, žaš sem kom į annaš borš, voru lķklega settir ķ geymslu svo utarlega ķ sólkerfi sérgęskunnar, aš engan rekur lengur minni til žess hvar žeir eru og hvaš hefur oršiš af žeim. Og nś er talaš um žjóšarįtak til aš koma žessu margumtalaša sjśkrahśsi upp, žessari Hörpu heilsugęslunnar ķ landinu !

Žaš žżšir aš almenningi er ętlaš aš borga žetta ķ gegnum einhverja fjįröflunarherferš, sem veršur nįttśrulega pumpuš upp ķ gegnum fjölmišlana rétt eina feršina. Sķminn var sem sagt seldur eša gefinn į fölskum forsendum og seint veršur žvķ haldiš fram meš réttu aš žjónustan žar į bę sé betri en hśn var. En kannski eignast žjóšin kęrleiksheimili allrar velferšar žegar hśn veršur bśin aš borga hįtęknisjśkrahśsiš tvisvar sinnum. Žį veršur svo gott aš vinna į tęknitorgi heilbrigšismįlanna, aš okkar įstkęru landflótta lęknar, sem hafa nįttśrulega lifaš įrum saman viš sult og seyru ķ śtlöndum, munu koma fagnandi heim til aš lķfga upp į landann og almennt heilsufar Ķslendinga !

Stóri Žjóšarógęfuflokkurinn, sjįlfstęšisflokkurinn meš litlum staf, eša bara ķslenska tebošshreyfingin, er nś komin ķ žaš sögulega far aš sitja ķ rķkisstjórn undir forustu Litla Žjóšarógęfuflokksins. Slķkt gerist ekki nema įkvešiš skilyrši sé uppfyllt aš mati forustu stóra bölvaldsins, žaš er aš hśn geti veriš viss um aš formašur litla bölvaldsins sé ķ raun sjįlfstęšismašur og ekkert annaš. Og nś telur valdaklķka Valhallar sjįanlega aš žvķ skilyrši hafi veriš fullnęgt og rśmlega žaš, og žjóšin fer hugsanlega aš sjį hvaš śr hverju aš žaš muni rétt vera.

Žaš er slęmt žegar menn eru ķ skökkum flokkum og enn verra žegar žeir verša žar formenn og gera viškomandi flokka aš einhverju allt öšru en žeim var ętlaš aš vera. Žaš ónįttśruferli viršist vera aš gerast ķ annaš sinn į stuttum tķma meš flokkinn sem eitt sinn var žekktur undir nafninu Framsóknarflokkurinn en varš aš Litla Žjóšarógęfuflokknum sem handbendi Stóra Žjóšarógęfuflokksins og ętti kannski helst ķ dag, meš sérstöku tilliti til sķšustu kosninga, aš heita Atkvęšasóknarflokkurinn !Hver er annars munurinn į nśverandi rķkisstjórnarflokkum ? Er žar ekki bara um aš ręša tvö höfuš į sama finngįlkninu ?

Ķslenskir kjósendur eru vissulega stundum óžolinmóšir en stundum lķka undarlega žolinmóšir. Eftir samfelldan valdatķma Stóra Žjóšarógęfuflokksins frį 1991 fram ķ janśar 2009, žar sem stašiš var žannig aš mįlum aš allt endaši meš kollsteypu og efnahagslegu hruni, fengu vinstri flokkarnir fjögurra įra umboš til aš žrķfa upp allan skķtinn, allan flórinn eftir Davķšstķmann og frjįlshyggjufyllerķiš mikla.

En eftir žessi fjögur įr var žolinmęšin į enda hjį kjósendum gagnvart stjórnvöldum og žau skömmuš ķ bak og fyrir aš hafa ekki mokaš śt į žessum tķma og komiš öllu ķ lag aftur ! Og svo var žjóšarólįnsklķkan kosin į nż til valda, žó žśsundir Ķslendinga séu enn ķ sįrum eftir afleišingar fyrri valdaferils hennar og verši žaš um ófyrirsjįanlega tķš.  En nś viršist žolinmęšin aftur sest aš ķ hugum kjósenda og žeir viršast ętla aš bķša og vona og vona og bķša eftir žvķ aš silfurskeišardrengir sérhagsmunanna standi viš gefin loforš um višreisn almannahagsmuna ķ žessu landi, višreisn heimila įsamt afnįmi verštryggingar og skuldaleišréttingu vegna stökkbreyttra svikręšislįna hins einkavędda bankakerfis !

Žaš eru žį menn viš stjórn eša hitt žó heldur sem lķklegir eru til aš framkvęma žessi réttlętisverk ! Ętli glóruleysi hinnar takmarkalausu trśgirni ķ ķslenskum stjórnmįlum geti yfir höfuš oršiš öllu meiri ?

Endurkoma fulltrśa hrunsflokkanna aš stżri žjóšarskśtunnar er hreint ekki góšur vitnisburšur um heilbrigša dómgreind ķslenskra kjósenda. Ķ žvķ tilfelli veršur mér hugsaš til vķsu sem ég held aš Halldóra B. Björnsson hafi ort eitt sinn žegar Ólafur Thors fór frį og kom svo brįtt aftur til valda: „ Góšur er sérhver genginn / geti hann žį legiš kyrr/ En Ólafur afturgenginn / er Ólafur verri en fyrr !

 

 

 


Um hugtök į reiki og sögufalsanir !

Oft er žaš svo aš fólk fjandskapast viš hugtök įn žess aš hafa nokkra skżra mynd af žvķ fyrir hvaš žau standa. Stundum er įstęšan einfaldlega sś, aš einhverju hefur veriš spżtt ķ menn įn žess aš žeir hugleiši žaš meš sjįlfum sér.

Žeir taka bara viš sendingunni og svo lifir hśn meš žeim sem óvęra eftir žaš, svipaš og sendingar frį svoköllušum galdramönnum ķ gamla daga eša lśs ķ hįri.

Og vķst mį segja aš žaš séu aš einhverju leyti galdramenn sem geta blįsiš mönnum žaš ķ brjóst aš fylgja hugmyndum sem ganga žvert gegn lķfsgildum og lķfsgęšum žeirra sjįlfra. Ef viš ęttum aš taka saman lista yfir hugtök sem hafa veriš stórlega rangtślkuš ķ umręšu, hljóta oršin lżšręši og frelsi aš vera žar ofarlega į blaši. Žęr eru ekki svo fįar „frelsishetjurnar"  sem hafa endaš sem einręšisherrar og  „lżšręšispostularnir"  sem hafa ķ valdastólum snśist gegn öllu žvķ sem žeir žóttust standa fyrir.

Bolsévķki var ķ eina tķš ekki svo lķtiš skammaryrši hérlendis og kommśnisti var og er ķ hugum margra hugtak sem jafngilti žvķ aš vera vondur mašur. Samt var žaš svo lengstum ķ žessu landi, aš žeir sem kallašir voru kommśnistar voru jafnan fremstir ķ vķglķnu verkalżšsins hér fyrr į įrum og fśsastir manna ķ barįttunni fyrir rétti hins almenna manns til sómasamlegra kjara.

Nś er žaš svo aš bolsévķki žżšir ķ raun meirihlutamašur og er žannig ekki stórhęttulegt fyrirbęri ķ oršsins merkingu. Meirihlutamenn eru vķša fyrir hendi og sennilega kjósa flestir aš vera meirihlutamenn žó žeir vilji įreišanlega og alls ekki vera kallašir bolsévķkar.

Nešri deild breska žingsins hefur löngum heitiš  House of Commons, sem žżšir aš menn af hįlfu almennings gįtu hlotiš žar setu, en andstęšan var efri deild žingsins sem var ašalsklķka eša House of Lords. Nešri deildin byggši tilvist sķna žannig į almennum mannréttindum en efri deildin į arfi sérréttinda.

En House of Commons hżsti žó yfirleitt ekki žį sem kallašir voru kommśnistar, menn sem įttu aš halda fram réttindum hins almenna fólks fyrst og fremst, the common people. Žar sįtu oftast fulltrśar velmegandi borgarastétta sem voru stundum sķst minni böšlar almennings en hiš svokallaša ašalsfólk. Aš vera lįvaršur eša stórborgari varš žó aldrei aš skammaryrši ķ munni fólks hvernig sem į žvķ stóš og hefši žaš žó margra hluta vegna įtt aš vera skiljanlegra.

Žegar einhverjir afburšamenn komu fram ķ nešri deildinni, žótti hiš snjallasta rįš aš gera žį aš lįvöršum, svo žeir flyttust yfir ķ efri deildina og hęttu aš vera ógn fyrir ašalinn. Žannig voru margir „keyptir" fyrr į įrum og nęgir žar aš nefna William Pitt eldri og Thomas Wentworth.

Žegar borgarastyrjöld  braust śt milli konungs og žings ķ Bretlandi um 1640, var žaš mįlstašur žingsins sem var miklu frekar mįlstašur fólksins ķ landinu.

Karl I. Stśart var langt frį žvķ aš vera góšur konungur eša viršingarveršur sem slķkur. Žaš var lįn fyrir England aš hann komst ekki upp meš yfirgang sinn gagnvart žjóšinni og žó aš hann missti höfuš sitt aš lokum var žaš honum mįtulegt žvķ aldrei lęrši hann aš nota žaš ķ žįgu žjóšar sinnar.

En Bretinn er samt alltaf samur viš sig ķ konungsdżrkun sinni og ašalsdekri.

Allar sögulegar skįldsögur frį žessu tķmabili eru meš hetjurnar į bandi konungs en žeir sem böršust fyrir žingręšiš og almenning ķ landinu eru yfirleitt stimplašir žar sem hįlfgeršir óžokkar og misindismenn.

Oliver Cromwell er samt slķk stęrš ķ enskri sögu aš hann og valdatķmi hans veršur ekki svo aušveldlega žaggašur ķ hel. En konungssinnar voru svo blindir ķ hatri sķnu į žessum andstęšingi sķnum, aš žeir létu grafa lķk hans upp og höggva af žvķ höfušiš og hengja žaš og ašrar lķkamsleifar hans upp til sżnis. Žar sżndu žeir best ešli sitt  - meš žvķ aš nķšast į lķki lįtins andstęšings !

Englendingar tala um tķmann eftir 1660 sem endurreisnina, en žį tók viš valdatķmi Karls II. Stśarts, sem er lķklega einn versti sjįlfselskupśki og saurlķfisseggur sem setiš hefur į konungsstóli ķ Englandi og er žį mikiš sagt.

Žaš var sem sagt endurreisn ķ lagi - eša hitt žó heldur !

Fyrir ekki svo löngu voru öll rķki meš hermįlarįšherra sem stundum var jafnvel kallašur strķšsmįlarįšherra. En žegar rįšamenn fóru aš skilja fyrir alvöru aš fólk var yfirleitt ekki hrifiš af strķši eša tindįtamennsku, var embęttisheitinu breytt og nś eru öll rķki meš varnarmįlarįšherra !

Meš žvķ žykjast menn vera aš segja, „ef rįšist veršur į okkur veršum viš nįttśrulega aš geta variš okkur!" Og svo žykist enginn rįšast į annan en samt eru alltaf strķš ķ gangi ! Blekkingar af žessu tagi eru oršnar aš föstum liš ķ lķfsumhverfi okkar ķ dag. Jįkvęš hugtök eru notuš til aš tryggja neikvęšum hlutum framgang - og fyrir vikiš blęšir fólki um allan heim !

 

 


Um sįttmįla samleišar og gildi Gušs Oršs !

Žjóšfélag veršur til žegar fólk sem į ķ öllum meginatrišum samleiš, kżs aš gera sįttmįla sķn į milli um žau grundvallarmįl sem žaš kżs aš heišra. Mešan trśnašur varir gagnvart gildum sįttmįlans er fólk įfram į sömu göngu ķ gegnum lķfiš, en žegar sį trśnašur er rofinn gerist žaš vegna žess aš einhver eša einhverjir vilja fara ašra leiš. Stundum er eins og sumt fólk fįi leiš į öllu meš tķmanum, sama hvaš gott žaš er eša hefur veriš og vilji fį breytingar breytinganna vegna !

En žegar vegiš er aš rótgrónum sišagildum og reynt aš brjóta žau nišur meš allskonar įróšri ķ ręšu og riti, er hętt viš aš hrikti ķ mörgum žjóšfélagsstošum. Žį getur margt fariš forgöršum sem įtti kannski ekki aš glatast, en žegar menn höggva tréš en vilja halda ķ greinarnar veršur nišurstašan skiljanlega meš žeim hętti. Ég veit heldur ekki til žess aš žeir sem aš slķkum hlutum standa, séu aš boša okkur einhvern fastari grunn til aš standa į. Žeir viršast vera of önnum kafnir viš aš rķfa nišur til aš huga aš slķku. Žaš eina sem viršist fast ķ hugum žeirra er aš herja į žann sišferšilega og trśarlega grunn sem žjóš okkar hefur haft til aš standa į um aldir og višleitnin sżnist öll ķ žį veru aš brjóta hann nišur. En hvaš skyldi eiga aš koma ķ stašinn ?   

Žaš er nś žaš !  Oftast er žaš svo meš žį sem vilja ekkert meš Guš hafa, aš žeir vilja hefja manninn į stall „ķ öllu sķnu veldi!"  Ķ stašinn fyrir Gušsdżrkun vilja žeir standa fyrir manndżrkun !  Oft į žessi afstaša samleiš meš mönnum sem eru oršnir žaš sem ég vil kalla oflęršir. Žeir fį ekki meštekiš į sķnum lęršu forsendum žį skilgreiningu sem Biblķan gefur fyrir trś. Žar segir nefnilega „ trś er fullvissa um žaš sem menn vona, sannfęring um žį hluti sem eigi er aušiš aš sjį !"

Samkvęmt vķsindalegum rannsóknarforsendum nśtķmavišhorfa er ekki hęgt aš meštaka svona bošskap. Žar sem  lęrdómsspekingar hįskólasamfélaga hafa hvorki möguleika į žvķ aš setja męlistiku fręša sinna į Guš né Orš hans, viršist sś lausn nęrtękust hugsun žeirra aš loka į žetta hvorttveggja og śthżsa žvķ śr mannlegu samfélagi. Guš er samkvęmt hugsun slķkra ašila ekki til og žar af leišandi ekkert Gušsorš heldur. Biblķan er ķ hugum oflęršra bara samanhrśgaš mannasetningarit og engin įstęša til aš taka hana alvarlega. En į móti žessari oflęršu afstöšu kemur inn ķ dęmiš önnur afstaša sem er kannski ekki svo żkja lęrš, en viršist alltaf bśa ķ miklum styrkleika ķ mannlegum sįlum, en žaš er sś stašreynd aš mašur įn trśar er varla til. Allir viršast žurfa sinn įtrśnaš. Žeir sem villst hafa frį Skapara sķnum og žykjast gušlausir og nįttśrulega aš sama skapi vķšsżnni en ašrir, hafa til dęmis margir Mammon fyrir sinn guš, jafnvel įn žess aš gera sér nokkra grein fyrir žvķ. Og žau geta oršiš mörg skuršgošin ķ lķfi manna sem vita ekki aš Guš sem er sannur Guš veršur aldrei bśinn til af mannahöndum eša huga.

Žeir sem standa į móti kristnum gildum ķ samfélagi okkar og eru žar andlega séš bandamenn, herja ķ raun į aldagamlan trśarlegan bakgrunn žjóšarinnar og vilja skipta honum śt og fį eitthvaš sem hentar žeim betur ķ stašinn. Žeir vilja ekkert meš afskiptasaman Guš hafa, Guš boša og banna, Guš sem segir žeim hvernig žeim ber aš breyta og heimilar žeim ekki aš gera allt aš eigin vild. Slķkur Guš er ķ žeirra augum bara guš sem er til vandręša !

Og hinir hįvęru minnihlutahópar žeirra uppreisnarafla ķ samfélaginu sem vilja annašhvort žurrka kristindóminn śt eša žynna hann nišur ķ gildisleysi, hópar sem eru ķ raun bandamenn ķ sókn aš slķku marki, fara nś į dögum meš miklum gnż um žjóšfélagiš og žykjast žar mešal annars höfušverjendur allra mannréttinda. Ķ žeim umręšufarvegi sé ég ekki betur en aš til dęmis Sišmennt og Samtökin “78 séu sem ķ einum anda, žegar öllu er į botninn hvolft. Afneitun į kristindómi og vilji til śtžynningar kristindóms nišur ķ gildisleysi, er ķ raun žaš sama !

Ķslenskt samfélag hefur žroskast ķ gegnum aldirnar viš geysilega mikinn samruna sögu, menningar og trśar. Grundvallaržęttirnir ķ haldreipi žjóšarinnar fyrir lķfi og velferš eru ofnir śr andlegum kjarna žessarar žrennu. Ég held aš žar verši ekki eitt skiliš frį öšru nema meš hrikalegum afleišingum. Ég fę ekki séš aš nokkur sómakęr Ķslendingur vilji ķ alvöru afskrį hiš lišna meš žeim hętti, jafnvel žó ég persónulega žekki menn sem viršast hafa vilja til aš höggva tréš en halda lķfi ķ sumum greinum žess.

Frį mķnum bęjardyrum séš, myndi heišingi sem vęri samkvęmur sjįlfum sér, vera öllu viršingarveršari en nokkur af žeim sem vilja smękka kristindóminn nišur ķ persónulega vasaśtgįfu eigin vellystar, en svo heišarlegan heišingja hef ég aldrei hitt til žessa og geri varla rįš fyrir žvķ aš svo verši héšan af. Ég get hugsaš mér aš slķkir heišingjar hafi veriš til fyrir kristnitöku, til dęmis Runólfur goši ķ Dal, en ķ dag eru žeir sem amast viš kristinni trś, aš mķnu įliti, menn af allt öšru og lakara saušahśsi. Žar er dansaš viš tķšarandann, dansaš viš sjįlfiš og eigiš įgęti, og ekkert višurkennt sem žvķ ęšra aš gildi !

Žaš er til fólk, bęši hérlendis og erlendis, sem telur sig ekki hafa neitt til Jesś Krists aš sękja ; ef til vill telur žaš sig of menntaš til žess eša žį of gįfaš, en žaš er greinilegt aš hluti af bošskapnum til safnašarins ķ Laódķkeu ķ Opinberunarbókinni į viš žį sem žannig er įstatt meš, en žar stendur : „ Žś segir : „Ég er rķkur og oršinn aušugur og žarfnast einskis. Og žś veist ekki, aš žś ert vesalingur og aumingi og fįtękur og blindur og nakinn. Ég ręš žér, aš žś kaupir af mér gull, skķrt ķ eldi, til žess aš žś veršir aušugur, og hvķt klęši til aš skżla žér meš, aš eigi komi ķ ljós vanvirša nektar žinnar, og smyrsl til aš smyrja meš augu žķn, til žess aš žś veršir sjįandi !"

Laodķkeu-andavaldiš leikur lausum hala ķ dag og žaš er nįkvęmlega eins og Ritningin sagši fyrir aš žaš myndi verša. En žegar allir gušleysingjar samtķmans verša oršnir aš dufti og ösku, mun Orš Gušs sem žeir ętlušu aš tortķma, halda velli heilt og óhaggaš sem fyrr. Enginn mannlegur mįttur stendur til lengdar gegn Guši og framgangi įętlunar žeirrar sem hann hefur meš žennan heim !

 


Kvöldstund meš Lincoln - eša žannig !

Allir eiga sér drauma og žannig į žaš lķka aš vera. Ég hef stundum velt žvķ fyrir mér hvaš žaš gęti veriš fróšlegt ef ég gęti setiš eina kvöldstund aš spjalli meš Abraham Lincoln ! Nś gęti ég svo sem vel hugsaš mér aš geta hlustaš į fleiri stórmenni Sögunnar, sem įtt hafa merkan og manneskjulegan feril, segja frį żmsu og skżra frį žvķ hversvegna žetta og hitt fór eins og žaš fór eša hvernig žaš hefši įtt aš fara. En žaš er sérstök įstęša fyrir žvķ aš ég nefni Lincoln. Hann var nefnilega ekki bara mikill Bandarķkjamašur heldur lķka mikill mašur. Žetta tvennt žarf žvķ mišur ekki aš fara saman og hefur heimurinn aš mörgu leyti goldiš žess misręmis į margan hįtt, ekki sķst sķšustu įratugina.

Abraham Lincoln hugsaši langt. Hann lęrši vel af žvķ lišna, sį öšrum betur žjóšlegar žarfir lķšandi stunda og hugleiddi ókominn tķma. Ķ żmsum ręšum varaši hann viš żmsu sem hęttulegt vęri fyrir Bandarķkin og žęr hugsjónir sem voru grunnurinn undir stofnun rķkisins. Og ķ žvķ sambandi mį ekki gleyma žvķ aš stofnun Bandarķkjanna vakti į sķnum tķma gķfurlegar vonir um manneskjulegri heim, enda  frumherjarnir margir hverjir afburšamenn aš hugsjónum og manngöfgi.

Noršurrķkin sigrušu Sušurrķkin ķ borgarastyrjöldinni en stefna Lincolns fékk ekki aš rįša gagnvart hinum sigrušu uppreisnarmönnum. Hann vildi binda um sįrin og sameina žjóšina aftur ķ nafni góšra gilda, en framganga herstjóra sambandsstjórnarinnar nęstu 12 įrin eša svo ķ Sušurrķkjunum var oftast meš žeim hętti aš nż sįr uršu til. Eins og ég hef oft komiš inn į įšur, fengu bandarķskir rįšamenn ķ fyrsta skipti verulegt nżlendubragš ķ munninn žį og sišspillingar-žęttir strķšsįranna margföldušu sig į komandi tķmum.

Lincoln sagši nokkru įšur en hann var myrtur: „ Ég sé ķ framtķšinni kreppu nįlgast, sem ég óttast og veldur mér įhyggjum um öryggi lands mķns. Voldug aušfélög hafa risiš upp ķ kjölfar styrjaldarinnar; tķmabil spillingarinnar į ęšstu stöšum landsins mun af žvķ leiša og peningavaldiš ķ landinu mun reyna aš lengja drottnunartķmabil sitt meš žvķ aš auka sér ķ vil hleypidóma fólksins, žangaš til allur aušur hefur safnast į fįar hendur og lżšveldiš er eyšilagt. Mig uggir nś meir um öryggi lands mķns en nokkru sinni fyrr, jafnvel meir en žegar styrjöldin var verst !"

Og žessi sżn Lincolns į hęttuna sem fyrirbśin var lżšręši Bandarķkjanna varš aš ķsköldum veruleika į žeim įrum sem ķ hönd fóru. Aušvald Bandarķkjanna talaši fjįlglega um lżšręši og frelsi mešan žaš tróš žetta sama lżšręši undir fótum og afneitaši hugsjónum Jeffersons og Lincolns. Ķ staš žeirra setti žaš sinn eigin umskipting  - amerķsku Mammonsśtfęrsluna, ķklędda einręši peningavaldsins !

Og ef ég hefši möguleika į kvöldspjalli viš Abraham Lincoln myndi ég aš sjįlfsögšu vilja ręša žessi mįl. Ég myndi spyrja hann aš žvķ hvaš honum fyndist um Bandarķkin ķ dag og hvernig honum lķkaši framganga žeirra allar götur frį 1865 ? Og ég er ekki ķ neinum vafa um žaš aš hann myndi ręša žau mįl, gripinn af žungum harmi, žvķ žaš sem hann óttašist mest kom fljótt fram og eyšilagši allt žaš besta viš lżšveldiš sem hann unni svo heitt.

Žaš sjį žaš lķklega flestir ķ dag aš Bandarķkjamenn bśa ekki lengur viš žaš stjórnarfyrirkomulag sem Lincoln kallaši ķ įvarpi sķnu ķ Gettisburg, „Government of the people, by the people and for the people". Žeir bśa viš „Government of the Big Business, by the Almighty money power and for the Consuming Capitalism !" Žeir bśa viš įskapaša afskręmingu lżšręšis og stjórnarfarslegs įbyrgšarleysis, eins og sést best į įstandinu vestra ķ dag. „Hiš mikla Marshallhjįlparrķki" er skuldum vafiš ķ dag, ekki sķst vegna žess  aš žaš hefur lengi veriš mergsogiš af eigin žegnum - žeim rķkustu. Fjįrmagniš hefur flętt įn aflįts frį rķkinu til aušhringanna og allra handa gręšgisvęšingarreksturs og nś er nįnast sjóšžurrš ķ Washington.

Žaš var eiginlega miskunnsamur örlagadómur sem réši žvķ aš Abraham Lincoln var rįšinn af dögum ķ strķšslok 1865. Žaš var nefnilega enginn stašur fyrir mann eins og hann ķ stjórnkerfi Bandarķkjanna eftir strķšiš. Hann var hrifinn burt eftir aš hann hafši unniš sitt verk og žvķ meta Bandarķkin hann sem eitt sitt mesta mikilmenni ķ dag. Hefši hann hinsvegar lifaš lengur, hefši hann veriš eyšilagšur af žvķ sama bįkni sem heišrar nafn hans ķ dag, sér til framdrįttar, en viršir įkaflega lķtils žęr hugsjónir sem hann lifši fyrir og dó fyrir. Bandarķkin eru ķ dag heltekin žeirri uppdrįttarsżki sem hefur valdiš hruni flestra stórvelda Sögunnar ; ég held aš žau eigi sér tęplega višreisnarvon śr žessu.

Hefšum viš Lincoln getaš rętt žessi mįl eina kvöldstund eša svo, žętti mér ekki ólķklegt aš viš hefšum oršiš sammįla um aš orsakir leiši til afleišinga, sįning til uppskeru og aš Bandarķkin hafi fyllt męli misgjörša sinna meš langtķma hnattręnu ofrķkisframferši sķnu. Syndagjaldatķminn er žar einn eftir !

 

 


Žrjįr meginspurningar !

Žrįtt fyrir alla hina marglofušu menntun og žekkingu nśtķmans, erum viš mennirnir engu nęr um svörin viš hinum stóru meginspurningum jaršlķfsins:

 Hvašan komum viš, hversvegna erum viš hér og hvert förum viš ?

Af hverju mišar žekkingunni ekkert įfram ķ žessum efnum ? Žaš ętti žó aš vera um nokkurt hagsmunamįl aš ręša fyrir hvern og einn aš geta vitaš eitthvaš um raunverulegan tilgang eigin feršalags į žessari jörš ? Žaš skyldi žó aldrei vera aš žessi žekking sé eitt af žvķ sem okkur er ekki ętlaš aš vita og žaš sé žessvegna sem viš erum engu nęr um svör žrįtt fyrir allt okkar fjölžętta menntastig ?  En öll viljum viš vita eitthvaš um žetta, ekki sķst hvaš tekur viš ? Sś forvitni er sameiginleg öllum mönnum um allan heim !

Prédikarinn heimsfręgi Billy Graham žekkti marga forseta Bandarķkjanna nįiš og margir žeirra leitušu stušnings hjį honum og rįšgjafar žegar žannig stóš į. En žaš var ekki aušvelt aš svara žvķ sem brann į žeim sumum. Eisenhower spurši: „Hvernig get ég vitaš aš ég muni fara til himna ?" „Trśir žś į endurkomu Krists ?" spurši Kennedy. „ Mun ég sjį foreldra mķna žegar ég dey ?" spurši Johnson !

Er žetta ekki žaš sama sem viš viljum öll vita ? Og erum viš eitthvaš į leišinni aš lausnum hvaš žetta snertir ? Nei, žvķ mišur sé ég ekki aš framvinda mįla sé į žį leiš. Andlega séš höfum viš veriš aš ganga aftur į bak um allnokkurt skeiš. Mešan ytri umbśnašur lķfs okkar hefur blįsiš śt fyrir aukna tękni og vélręn žęgindi, hefur innri mašurinn dregist saman og rżrnaš aš sönnu andlegu gildi.

Sįlarleg staša mannsins er įreišanlega verri ķ dag en hśn hefur veriš um langa hrķš. Uppreisn gegn trś og gömlum og góšum sišagildum hefur sett mark sitt į manneskjuna og žunglyndi og vanlķšun hefur, mitt ķ ytri žęgindunum, margfaldast ķ hrašęstum nautnadansi nśtķmans, sem eltist viš sjįlfiš ķ öllu. En žaš er gamalkunn saga, aš žar sem ekkert rśm er fyrir Guš er nóg rśm fyrir djöfulinn !

Viš žurfum aš gera okkur grein fyrir aš sumt er jįkvętt en annaš neikvętt. Sumt er jįkvętt aš öllu inntaki en sumt er neikvętt aš sama skapi. Žaš jįkvęšasta af öllu jįkvęšu er aš trśa žvķ aš Guš sé til, aš eiga trś į Drottin, Skapara himins og jaršar, en žaš neikvęšasta af öllu neikvęšu er aš vera ķ uppreisn og gefa sig djöflinum į vald og žvķ sem hann stendur fyrir !

Viš segjum kannski stundum viš okkur sjįlf: „ Ég ętla aš gera pķnulķtiš af žessu, ég veit aš žaš er ekki af žvķ góša, en mig langar samt ašeins til aš vita hvernig žetta er !" Hvaš skyldu margir djśpt sokknir eiturlyfjaneytendur hafa byrjaš aš eiga viš hiš neikvęša afl meš slķkt višhorf ķ huga ? En žaš hefnir sķn aš leika sér aš eldi og afleišingar žess geta veriš ęvarandi glötun !

Viš eigum aš skoša vel hvaš er jįkvętt aš ešli og inntaki og tileinka okkur žaš, en varast žaš sem hefur öfugar verkanir į lķf okkar. Viš eigum ekki aš afhenda djöflinum yfirrįš yfir neinu ķ lķfi okkar, viš eigum aš vita aš hann herjar stöšugt į okkur, viš veršum öll fyrir įrįsum af žvķ tagi. Viš žurfum aš glķma viš alls kyns freistingar og ótal gildrur eru lagšar fyrir okkur, til aš breyta okkur frį žvķ mannlega yfir ķ hiš ómannlega, til aš draga okkur af sviši hins jįkvęša yfir į sviš hins neikvęša.

Og viš skulum gera okkur fulla grein fyrir žvķ, aš žegar viš erum unnin yfir į žaš sviš, eru afar litlar lķkur į žvķ aš viš getum ķ nokkru lifaš žar okkur sjįlfum og öšrum til góšs. Žar sem neikvęšir andlegir straumar rķkja er ekkert jįkvętt til sem byggir manneskjuna upp. Į žeim vegi  höldum viš bara įfram inn ķ svartnęttiš !

Ķ gömlu og góšu kvęši segir : „ Veikur mašur, hręšstu eigi, hlżddu,/ hreyk žér eigi, žoldu, strķddu./ Žś ert strį, en stórt er Drottins vald./ Hel og fįr žér finnst į žķnum vegi ; / fįvķs mašur, vittu, svo er eigi,/ haltu fast ķ Herrans klęšafald !/ Lįt svo geisa lögmįl fjörs og nauša / lķfiš hvorki skilur žś né hel: / Trś žś: - upp śr djśpi dauša / Drottins rennur fagrahvel !"

Og žaš er mįl Sannleikans sem bżr ķ žessum innblįsnu hendingum. Žaš er aš treysta kjarna hins jįkvęša, handleišslunni aš ofan, og standa ķ gegn öflum hins neikvęša, andavaldi vonskunnar ķ himingeimnum, sem vill tortķma okkur öllum. Žaš eru ašeins heimskingjar sem segja „ Enginn Guš ! Sjįlft sköpunarverkiš segir žér, ef žaš er einhver andlegur lķfsvottur ķ žér, aš Guš er svo sannarlega til !

Viš vitum ekki hvašan viš komum, viš vitum ekki hversvegna viš erum hér, eša hvert viš förum, en viš getum įtt trś fyrir žvķ aš Guš leiši okkur og aš Hann muni vel fyrir sjį. Segir ekki Ritningin : „Allir sem leišast af Anda Gušs eru Gušs börn" ( Róm.8.14). Žaš jįkvęšasta sem viš getum gert ķ jaršnesku lķfi okkar, er aš fela Guši vegi okkar og horfa ķ trś og von fram til žeirrar miklu stundar, žegar kraftaverk lķfsins opnast ķ allri sinni undursamlegu fegurš viš žeim sem žaš hafa žrįš,  - žegar upp śr djśpi dauša /Drottins rennur fagrahvel.

Žį fįum viš lķka svörin viš žeim meginspurningum sem hafa brunniš į okkur ķ gegnum allt okkar jaršneska lķf, žį veršum viš leidd ķ allan sannleika varšandi tilgang og nišurstöšu feršalags okkar hér į jöršinni !

 

 


Menntunarleg vegtyllusżki įn samfélagslegs skilagjalds !

Žaš hefur oft komiš fram į fréttamyndum, aš hįttsettir menn ķ einręšisrķkjum eru oft ķ flottum einkennisbśningum og oršum skreyttir. Žetta į ekki hvaš sķst viš um yfirmenn heraflans, hvort sem um er aš ręša landher, flota eša flugher. Menn ganga um bķsperrtir meš brjóstiš alžakiš oršum. Žaš į sem sagt ekki aš fara framhjį neinum aš žaš séu engin smįmenni į ferš žar sem slķkir fara !

Svo heita žessar oršur żmislegt sem ekki er heldur af smęrra taginu. Hetjuoršan, Afreksoršan o.s.frv.o.s.frv. Žaš er sem sagt alltaf veriš aš reyna aš hefja manninn į stall sem eitthvaš yfirmannlegt fyrirbęri. Allt er žetta afskaplega heimskulegt og hégómlegt og eitt af žvķ sem mannfólkinu lęrist sennilega seint aš žroska sig frį. En žessi vegtyllu-veikleiki er ekki bara įberandi ķ einręšisrķkjum, žaš er ekki minna um hann į Vesturlöndum, žó birtingarmyndirnar žar séu kannski meš öšrum hętti.

Eftir aš Ķsland varš fullvalda rķki var ķ skyndi hróflaš upp oršubanka hérlendis žvķ dannebrogsoršan žótti ekki lengur eins eftirsóknarverš og hśn var mešan embęttismannališiš taldi sér til gildis aš vera dansksinnaš ķ hśš og hįr. Stofnuš var svonefnd Fįlkaorša sem ķ munni almennings er reyndar stundum kölluš Skįlkaorša ! Sumir forsetaframbjóšendur hafa nefnt fyrir kjör sitt ķ embęttiš, aš žeir ętlušu aš draga śr oršuveitingum, en žaš hefur aldrei komist ķ verk, žvķ sendiherrar, stórkaupmenn, rįšuneytisstjórar og rķkisforstjórar, blįtt įfram öll medalķu-merkikertin -  žurfa įfram aš fį sitt, og hvaš getur Forseti Ķslands žį gert annaš en aš deila śt djįsnunum ?

Žaš viršist sem alltaf žurfi aš vera eitthvaš til stašar til aš męta fordild manna og eftirsókn ķ hégóma, samanber vķsu Steingrķms Thorsteinssonar „ Oršur og titlar, śrelt žing/ eins og dęmin sanna/ notast oft sem uppfylling/ķ eyšur veršleikanna !"  Žaš er leitt til žess aš vita, aš žegar Steingrķmur var oršinn gamall mašur og hugsunin farin aš gefa sig frį žvķ sem įšur var, tókst snobblišinu aš fį hann til aš taka viš dannebrogsoršu og žį var kįtt ķ hyskishöll, žvķ žar meš var haldiš į veitingavöllum titlatogsins aš fyrrnefnd vķsa vęri oršin ógild, en żmsum žar hafši lengi svišiš undan efni hennar. En vķsan sś stendur įfram fyrir sķnu og segir sannleikann žó höfundurinn hafi įlpast śt ķ skynvillufen į gamals aldri.

Višurkenningaržrį manna er mikil og allt ķ lagi meš hana sem slķka žvķ oft er hśn sterkur hvati aš afrekum, en žegar hśn beinist eingöngu aš einhverju yfirboršskenndu fįnżti, getur hśn oršiš sem skuršgoš ķ lķfi einstaklinga. Žaš mį sjį mörg dęmin um slķkt. Menn strita viš aš reyna aš bęta alin viš hęš sķna meš sokkabandsoršum og sigurtįknum af öllu tagi, og skreyta sig yfir brjóst og upp į haus baki brotnu įrum saman, svo fer žetta dinglumdangl į haugana eftir žeirra dag, eins og hvert annaš brotajįrn !

Viš žekkjum til dęmis veršlaunasafnarana.  Ég hef heyrt aš einn žekktur keppnismašur ķ įkvešinni grein ķžrótta hérlendis, hafi byggt heilt hśs yfir sķna veršlaunagripi. Žar eiga nįttśrulega allar hinar hlöšnu hillur aš ępa sitt žögula en hįstemmda lof um veršleika viškomandi manns !

Ķ skólakerfinu sżndu menn ķ gamla daga veršleika sķna meš žvķ aš skrifa lęršar bękur um sķn sérsviš. Og aušvitaš uršu menn doktorar og prófessorar ķ žessu og hinu žį eins og nś. En gamla kerfiš var hinsvegar greinilega ekki nógu gott til lengdar. Žaš kom ekki nįndar nęrri nógu vel til móts viš athyglisžörf menntašra einstaklinga. Og žaš hefur leitt til žess aš ķ dag er žeirri vöntun svaraš meš żmsum hętti.

Žaš eru skrifašar ritgeršir eins og ķ gamla daga, en nś heita žęr meistararitgeršir og žśsundum saman fį menntamenn samtķmans meistaragrįšu ķ žessu og hinu. Ég hef stundum velt žvķ fyrir mér hvort žaš sé einhver risaskįpur uppi ķ hįskóla sem hefur žvķ eina hlutverki aš gegna aš geyma allar žessar meistararitgeršir, ķ žeirri langsóttu von hinna akademķsku yfirvalda aš einhverntķma komi žęr hugsanlega aš einhverju gagni !

Og ķ framhaldi fer ekki hjį žvķ aš mašur hugsar meš sér, ętti ekki žjóšfélagi, sem hefur į aš skipa fullt af fólki meš meistaragrįšur, aš vegna vel ? Ętti žaš ekki aš vera mikil samfélagsleg innistęša fyrir okkur öll aš eiga völ į öllu žessu hįmenntaša og afburšahęfa fólki ?

En svo dapurlegt sem žaš er, viršist svariš viš žvķ hreint ekki bjóša upp į mikla bjartsżni hvaš snertir samfélagslega velgengni. Žaš er žvķ mišur nįnast ekkert sem segir okkur aš öll žessi hįstemmdu menntunarstig séu aš skila sér meš einhverjum įbyrgum hętti til žjóšlegrar hagsęldar !

Eins og ķ einręšisrķkjunum ganga einstaklingar um oršum skreyttir eša žį menntagrįšu-skreyttir, en afrekin viršast lįta į sér standa. Hęfnin viršist bżsna oft stranda og verša innlyksa į skeri einkahagsmunanna. Meistaranįmsfólkiš hverfur aš mestu leyti inn ķ lokašan hring sinna eigin lķfsžarfa og žjónar žar lķklega sķnu vel, en žaš fara minni sögur af dįšum žess ķ žįgu samfélagsins !

Og ég spyr ķ fįvisku minni, er veriš aš mennta žetta fólk og hįmennta žaš ķ žokkabót, til žess eins aš žaš geti komiš betur fótum undir sig sjįlft, til žess aš žaš geti lifaš į meistaragrįšunni sinni einni saman allt sitt lķf eins og hśn sé einhver eilķfšar-undirstaša af gulli gerš og žaš ķ efnahagslegum žjóšfélagsrśstum ?

Žaš hefur vķša veriš til žess vitnaš, aš Franklin D. Roosevelt kom sér upp sérfręšingahópi hįlęršra skólamanna žegar hann tók viš sem forseti ķ kreppunni foršum. Žessi hópur var kallašur Brain Trust og į hugmyndum hans grundvallaši forsetinn stefnu sķna um nżja gjöf ( New Deal) !

Įttum viš Ķslendingar enga menn ķ okkar hįttvirtu grįšum prżddu menntamannaklśbbum sem gįtu myndaš Brain Trust hóp eftir hruniš ? Hóp sem hefši getaš lagt til einhverjar nothęfar lausnir, žvķ öll vitum viš nś hvernig stjórnmįlamennirnir okkar eru og aušvitaš vitum viš lķka aš žaš hefši ekki oršiš neitt hrun ef žeir vęru ekki eins og žeir eru !

Og žvķ spyr ég, įttum viš žį og eigum viš nś - bara tómt meistaragrįšuliš, - vita gagnslaust til žjóšfélagslegra žarfaverka, og ef svo er, til hvers er žį öll menntunin  ?

 

 


Höfundur

Rúnar Kristjánsson
Höfundur er húsasmiður og býr á Skagaströnd.

Eldri fęrslur

Nóv. 2018
S M Ž M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (18.11.): 0
  • Sl. sólarhring: 4
  • Sl. viku: 326
  • Frį upphafi: 0

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 205
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband