Leita frttum mbl.is

Bloggfrslur mnaarins, desember 2019

Um ljs og myrkur samflagi manna !

Oft er tala um ljs egar vsa er til mannkrleika, gsemi og gsku. a er mjg skiljanleg vimiun og eins egar hatur, illvilji og ll dygg er kennd vi myrkur. samflagi okkar verum vi stugt vr vi hrif ljss og myrkurs lf okkar gegnum ll samskipti okkar vi ara !

Og a segir sig sjlft, a eftir v sem hrif ljss og gra gilda vera meiri v betra verur samflagi, en andstan btir hvorki samflagi n nokkurn ann sem reynir a eitra t fr sr me rangsnnu framferi. v arf alltaf a vera veri fyrir hverjum eim sem spillir samstu og eim vilja meal egna landsins a lta gott af sr leia !

seinni t hefur bori miki strauknum srgingshtti innan samflags okkar. Allt virist vera meti til vers og peningahyggja fer hamfrum. Flagsleg tengsl og fjlskylduleg skaast iulega vi yfirgang einstaklinga sem vira ekkert nema eigin hag. Traust milli manna fer sminnkandi og allt sem jnar illum tilgangi virkar sem niurbrot fyrir samflagsheildina !

eina t var sagt a lgin endurspegluu siferisstuna hverjum tma. a m vel vera a svo hafi veri, en seinni t hefur lagasetning alls ekki virtst endurspegla almenna siferisstu, enda oft tali a a s iulega veri - me msum lagasetningum - a styrkja stu einstakra vel megandi hpa innan jflagsins og yfirleitt kostna heildarinnar !

Mia vi gildi laga, ekkingu lgum og viringu fyrir lgum, mtti gefa sr a - a lgfrir menn og fringar v svii ttu a vera manna lghlnastir. En margir hafa miklar efasemdir um a svo s. Lgfringar virast geta komi sr allra handa klandur, menntun eirra tti a vera eim vivrun um httumrkin og hva langt megi ganga. a eitt segir okkur a mikil ekking lgum er alls ekki einhlt til a leibeina mnnum um farsla og dyggum prdda vegi !

Sumir virast einfaldlega annig gerir, a eir vilji nota unna ekkingu meira til ills en gs. a br sem sagt eim meira myrkur en ljs. Og egar srfrir menn lgum jflagsins eiga hlut me slkum htti, er ekki hgt a segja a ar s borin mikil viring fyrir v sem styrkt getur mannflagi. virist menntun eirra ekki hafa skila sr til mikils !

er llu heldur til staar tilhneiging til a misnota anna flk grundvelli einhverra yfirbura, kerfislgrar valdastu, fjrhagsgetu ea einhvers slks. a er vont a heyra af slkum mlum. Yfir eim er ekkert ljs. ar er myrkri eitt til staar slum, einbeittur brotavilji, hroki og forhering !

Samflags-sttmlinn gengur t anna. Hann segir okkur einfaldlega a vi eigum samlei mean vi virum smu gildi. egar vi httum v frum vi hvert sna ttina og samflagi httir a vera til sem slkt. Allt niurbrotsverk gegn gildum samflagsins er v liur v a skapa glundroa og stjrnleysi. a er ekki hgt a lta slkt vigangast !

Flk sem stundar slk niurbrotsverk verur v a sta byrg vegna framferis sns, hvort sem a er lglrt ea ekki. ryggi samflagsins krefst ess a settar su skorur vi slku. er tvrtt um a ra almannaheill. Enginn einstaklingur m komast upp me a a setja sig ofar lgum og svvira elileg samflagsleg lg me framferi snu !

slandi hefur almennt veri liti svo - a menn eigi a vera jafnir fyrir lgunum. v miur eru til mis dmi um anna og kerfisleg tilhneiging virist oft til staar me a lta suma f mjka srmefer !

Almenningsliti verur a vera veri fyrir v a misbeiting af slku tagi veri ekki stundu hr og gerist ekki venja. Slk varstaa hltur a vera a llu leyti gu okkar allra !

Reynum stafastlega a auka ljsi samflaginu og vsum alfari flum myrkurs og meina bug !


Nokkur hugvekjuor rtt fyrir jlin !

Vi sem lifum n erum afskaplega bundin vi a sem er, og eigum flest erfitt me a setja okkur inn astur linum tma. Af v leiir a vi erum alltaf a dma fyrri kynslir eftir eim mlikvara sem vi viljum hafa gildi dag. eim mlikvara sem vi teljum lklega hinn eina rtta hofmi nsins. En a voru arir mlikvarar hlutunum ur fyrr og vera arir mlikvarar hlutunum egar okkar kynsl er horfin af velli og gleymd a mestu !

egar nttruflin fara snu fram eins og au hafa gert a undanfrnu, ykir flki erfitt vi a a ba. au eru hamin, fara ekki eftir neinum reglugerum og beygja sig ekki fyrir neinu valdi. a er erfitt a reikna au t, jafnvel yfirstandandi tlvutmum. Flki finnst vont vi a a una, v a vill hafa frelsi til alls. Grundvallarstef Laodkeu-tmans er rttindi flksins, rttindi til hvers sem er !

Flk vill sjlfsngju sinni hafa alla sna hentisemi n tmum. a er jafnvel a skemmta sr vi a labba ofan ggum eldfjalla egar gos hefst. Og flestir su tali snu hlihollir nttrunni, einkum eirri sem eim sjlfum br, eru eir ekkert hrifnir af v egar hfunttran fer a spila eigin forsendum og gera eim lfi leitt. verur flk ergilegt alla kanta v vont veurfar setur v skorur og a vill engar skorur !

Eitt sinn var sagt kvi, a egar vellystar-menning kmi a utan me skipakomum, sti hn helst vi kaupstunum, v ef hn fri t fyrir – slenskt veur – frysi hn hel. a var miki til eirri umsgn og n egar skipakomur og samgngur vi landi fara helst gegnum hfuborgina, segir sig sjlft a a er helsta lei menningarinnar inn landi; ea alls ess sem yrfti - jarinnar vegna - a f a frjsa hel vi nttrulegar slenskar astur !

Af essum stum stndum vi sem fyrr frammi fyrir eirri einfldu stareynd, a slenskt mannlf er heilbrigast til sveita, dreifblinu, ar sem innflutt uppdrttarski og arfgeng mennska hefur enn ekki n a lama manndm og framtakssemi einstaklinga og samflags !

egar nttruflin minna sig me harvtugum htti, er a fyrst og fremst flki sveitunum sem fr a finna fyrir v. a er jafnan eldlnunni me b sn og fna og reynir . Vi hfum fengi a sj hva a getur teki tilfinningar bnda a urfa a berjast vi a a moka skepnur snar r fnn, rotlausri vileitni til a bjarga v sem bjarga verur. Vi ttblisflk ekkjum ekki sambrilegar astur nema a litlu leyti, etta grimmilega nvgi vi nttruna, egar hn ltur til sn taka og beitir afli snu !

Hvernig skyldi etta hafa veri fyrri tmum, egar harindi gengu yfir, egar Lurkar og fimbulvetur gengu hart a jinni, egar hafsinn lagist a, s forni fjandi, s bartta til lfs og bjargar sem var h ? Hn hltur a hafa veri hr ? a fllu lka margir, og sennilega vri margt sem tti sr sta, tali gagnrnisvert samkvmt ngildandi mlikvrum. En a gilti bara anna , ekki linkuleg sjnarmi ntarflks sem aldrei hefur urft a hafa fyrir hlutunum !

a er ekki lengra san en laust eftir 1880, a a kom um a bil sex ra harindakafli landinu okkar sem gekk mjg nrri mrgum. hrkk meira a segja kvi Volaa land af munni jskldsins okkar Matthasar og fjlmargir gerust vesturfarar, gfust endanlega upp lfinu hrlendis. Og san hafa stundum komi tmar sem hafa minnt okkur heldur gilega a a nttran getur veri varasm og a hn enn til mislegt grimmt og harhnjskulegt sem vi hfum kannski minna mtstuafl fyrir n en lngum ur !

Vi skulum v jafnan hafa a hugfast, a flk hefur bi vi langtum erfiari tma slandi, en n er hva nttruskilyri varar, og lifa af. essvegna erum vi hr dag. Og vi skulum ekki dma fyrri tar flk of hart eftir mlikvara ntmans. a er rangur mlikvari hva a snertir. Fyrri kynslir hu sna barttu snum tma og vi megum bta okkur llum samanburi ef vi tlum a standa okkur betur okkar tma !

Gngum v inn komandi jlaht me kk hjarta til eirra sem hafa undan okkur gengi um etta land, og heitum v a reyna a vaxta okkar manndmspund hvert og eitt, ekki eirra kostna, heldur eigin forsendum. sland arfnast ess, ekki sur en England, a hver maur geri skyldu sna – vi allar astur sem upp kunna a koma !

GLEILEG JL !


Innviir kerfisins og almannaryggi ?

Hruni sndi okkur svart hvtu hvernig hlaunaar eftirlitsstofnanir okkar voru raun og veru, hva r voru veruleikanum falskar og byrgarlausar. Margt gerist sem tti ekki a geta gerst ef kerfi virkai eins og flki var talin tr um a a geri !

San eru liin mrg r og flki hefur veri sagt a etta og hitt hafi veri laga, en hefur a veri laga ? Hvernig a tra og treysta yfirvldum egar trausti er ekki lengur fyrir hendi ?

Og nna kemur veurhvellur ! Ekkert meiri en stundum hefur komi ur. Hinsvegar var veri mun vtkara, ni svo til um allt landi. Og hva kemur ljs ? Kerfi olir ekki ennan eina hvell sem st tiltlulega skamman tma. Rafmagnskerfi klikkar og ar me allt samband ar og hr.

Fr hreinu ryggis-sjnarmii er etta alls ekki sttanlegt og segir okkur enn einu sinni a hlutir sem taldir voru lagi voru a alls ekki og illa haldi utan um heildar-skipulagi !

Varaafl reynist ekki fyrir hendi sumsstaar, virist hafa veri fjarlgt ea selt, ea a sumra sgn, ekki veri gert klrt til notkunar. Brotalamir ryggisnetinu virast hreint ekki far.

Margir ailar skipta kerfinu einhverjum hlutfllum milli sn og enginn virist byrgur egar heildina er liti. Handahfslausnir virast svo gripnar upp r urru egar allt er komi rot !

Varskip sem nttrulega a vera til staar fyrir arar neyar-skyldur, er til dmis lti vera rafmagnsst fyrir strt bjarflag svo dgum skiptir !

a sem st sig fyrst og fremst vi essar astur og stendur sig alltaf er bjrgunarsveita-fyrirkomulagi okkar. ar voru dir drgar sem lngum fyrr. n eirra sveita veit g satt a segja ekki hvar vi vrum eiginlega stdd essu landi ?

Maur hugsar me sr : Hva kemur ljs ef Katla fer a gjsa ? Fer allt handaskolum og ar me einhver mannslf ? Hva ef meirihttar Heklugos dynur , er einhver vibragstlun f og reynd og klr varandi a ?

Hva ef meirihttar eldgos yri Reykjaness-skaganum ea jarskjlfti af yfirstr hfuborgarsvinu ? a getur margt gerst essu landi og tknin hjlpar okkur ekki miki ef hn dettur ll t rlagastundu ?

N verur a taka essi ml fstum tkum. ryggiskerfi landsmanna ekki og m ekki fara eftir einhverri helmingaskiptareglu milli einkaaila og rkisins, ar sem samhf og byrg yfirstjrn virist ekki vera fyrir hendi. a er sama gfuferli og er a rsta heilbrigiskerfinu !

etta ryggiskerfi verur a vera hndum Rkisins og Rki verur a vera byrgt heild fyrir lfsheill jarinnar og geta snt me trverugum htti a a s hgt a treysta v til ess a standa ar viunandi veri !


1OO r fr fjldamorunum Amritsar !

13. aprl essu ri voru hundra r liin fr v a Bretar frmdu fjldamor Indverjum Amritsar Indlandi. Umrdd fjldamor eru lka oft kennd vi Jallianwala Bagh. Frisamur mtmlafundur gegn yfirrum Breta var gangi almenningsgari og nokkur sund manns hfu safnast ar saman til a hla rumenn !

arna voru samankomnir almennir borgarar, sem ttu sr einskis ills von, en a var illt asigi og a kom fljtt ljs a ningur var nnd.

Breski hershfinginn Reginald Dwyer kom vettvang me herli. Hann hafi me sr vlbyssuvagna en gtur a garinum voru svo rngar, a hann gat ekki komi eim vi. En hann lt loka leium a svinu og hermenn sna hefja skothr mannfjldann n nokkurrar vivrunar !

Eftir um a bil 10 mntna stanslausa skothr varnarlaust flki voru hermennirnir ornir svo til skotfralausir, enda bi a skjta a tali er um 1650 skotum. Tala frnarlamba var talin samkvmt breskum heimildum 379, en indverskar heimildir segja um 1000 manns hafi falli og ar a auki nokkur hundru srst, sumir af eim mjg illa. Meal frnarlambanna voru sg yfir 40 brn, ar af eitt aeins 6 vikna gamalt !

Dyer hershfingi var auvita hetja augum sinna lka og ar me efri deildar breska ingsins, en gerir hans voru hinsvegar gagnrndar mjg neri deild. Herbert Asquith fyrrverandi forstisrherra og Winston Churchill verandi hermlarherra fordmdu atburinn. Bir tku ar krftuglega til ora !

Rithfundurinn frgi og Nbelsverlauna-hafinn Rudyard Kipling, sem fddur var Indlandi og lifi ar sn fyrstu r, sagi hinsvegar a Dyer hefi gert skyldu sna eins og hann s hana. Kipling hefur lklega tali fjldamorin hluta af v sem hann kallai byri hvta mannsins, en a var einhverskonar fegrunar-tfrsla hans af bolegu framferi nlenduveldanna snum tma !

Rabindranah Tagore, hinum indverska Nbels-verlaunahafa, var aftur mti gjrsamlega misboi. Hann skilai riddaratign sinni aftur til breskra yfirvalda me eim ummlum ,,a slkir fjlda-moringjar vru ekki hfir til a veita rum neina titla ea viringarheiti !”

Eftir fjldamorin voru sett herlg svinu og yfirmenn Dyers virtust fullkomlega sttir vi ennan verkna hans. Hann hlaut hinsvegar heiti “Sltrarinn fr Amritsar” meal Indverja. Bresk stjrnvld reyndu fyrstu a hindra frttir af atburinum en a var nttrulega engin lei og ekki hgt a agga niur slkan glp !

Rannsknarnefnd var v sett laggirnar og Dyer hershfingi var kallaur fyrir hana. Hann var spurur hvort hann hefi nota vlbyssurnar ef hann hefi komi vgnunum vi ? J, hann taldi a hann hefi gert a. Myndi a ekki hafa tt a tluvert fleiri hefu falli, var hann spurur ? Hann geri r fyrir v !

Rtt er a minna a essi atburur gerist rtt eftir lok fyrri heimsstyrjaldarinnar og virist sem ltill lrdmur hafi skila sr til sumra manna eftir mori eim rum. Dyer hershfingi var heldur ekki krur fyrir mor ea dreginn fyrir herrtt. Hann var bara sendur heim og ar lst hann reittur ri 1927 n ess a hafa snt nokkra irun !

Sum bresk bl hgri kantinum lstu honum sem hetju, en hi frjlslynda bla Westminster Gazette sagi : ,, Enginn einn atburur gjrvallri sgu okkar Indlandi hefur greitt trausti Indverja breskri rttvsi eins ungt hgg og fjldamorin Amritsar !”

Afleiingar fjldamoranna uru gfurlegar og fjldi Indverja, sem ur hfu veri hlutlausir ea jafnvel hlynntir Bretum, snerust gegn eim og krafan um a Bretar hypjuu sig burt fkk straukinn slagkraft !

Gandhi tk a skrt fram a essi glpur sndi meal annars hva breska yfirstjrnin Indlandi vri fjarri v a standa ar heilbrigum grundvelli. a eina rtta sem Bretar gtu gert vri a koma sr burt !

Margt vri hgt a segja fleira um ennan gnaratbur, en hr skal staar numi. En fjldamor essi eru enganveginn eina hryjuverki sem Bretar unnu mean eir komust upp me a deila og drottna hinum fjlmrgu nlendum snum va um heim. S saga er enn skrifu a mestu !

Enn dag hafa bresk stjrnvld ekki beist opinberlega afskunar v sem gerist Amritsar, frekar en Tyrkir meferinni Armenum. Ekki hefur heldur virst vera mikill hugi meal vestrnna sagnfringa a rekja umrdda sgu. a er lklega illa borga fyrir slkt !


Um hernm hugvana ginningar !

Sumir menn virast annig gerir, a a er alveg sama hva lrir eir vera sklavsu, eir koma alltaf fyrir eins og srstk dmi um rngsni og sumum tilfellum getur s rngsni komi fram me yfiryrmandi htti bkstaflega llum athfnum vikomandi einstaklinga !

Sem betur fer eru slk fgatilfelli ekki beint algeng, en hver sem kynnist einu slku tilfelli mun fljtt komast skoun, a a s heppilegast heimsvsu a au su sem allra fst !

Eitt af v sem afhjpar einna helst rngsni slkra manna sem hr um rir, er a eir ahyllast ungir a rum einhverja kenningafri. Hn heltekur san svo a ekkert anna kemst a huga eirra. eir vera nnast a sem sumir vilja kalla andsetnir !

egar svo er komi, nota eir allt til ess a halda fram trnaar-kenningunni, eir sna allt a henni, ekki sst aukna menntun og allar lrdmsgrur sem eir mgulega komast yfir. a verur allt a rhyggju kenningarinnar hj eim. eir n v ekki nokkurn htt a lifa elilegu lfi !

eir koma sr upp frilegum trnaargoum, sem vera stalli hugarheimi eirra mean ndin ktir vitum eirra. eir ferast annig einhjli rngsninnar gegnum allt lfi. Slkir menn vera auvita seint frjlsir hugsun, jafnvel eir kunni a vilja kenna sig vi frjlshyggju !

a er raun og veru hgt a lta slka innan gsalappa fringa sem afar brjstumkennanleg grey. Jafnvel tt eir belgi sig yfirleitt upp me miklum lrdmshroka, er vitekin venja a lti mark er teki eim. eir loka sig af me reytandi rhyggju sinni. Flestir reyna a sneya hj eim, svo eir eru oftast einir sr sjlfskapari eyimerkurgngu !

slandi geta eflaust veri nokkrir menn af essu tagi, en a er kannski aeins einn sem er verulega ekktur sem slkur. Og hann er trlega a margra mati samnefnari fyrir allt a sem sagt er hr a framan. Og eins og margir munu vita, hann sn trnaargo og au eru vafalti bku og stimplu sl hans og sinni fyrir lfst !

a eina sem slkir menn geta hugsanlega kennt rum og lklega helst mevita, er a a urfi a umgangast ll kenningakerfi me mikilli var, svo menn tni sr ekki alfari inni myrkvii eirra, sjlfum sr og rum til meins og mu. eir eru nefnilega lifandi dmi um a hvernig fer og a eru rlg sem allir ttu a forast !


ALLT LF !

Allt lf, allt lf, er rskot eitt sem blekkir

og aldrei getur drgra ferli stt.

v tmans hraflug llu tt ar drekkir

og alla sogar niur bsna fljtt.

a snist varla taka v a tra

og tpast vera v nokkur glra !

Allt lf, allt lf, me vindi fer og feykist

og finnst ei meir stund ess komin er.

Hver styrkur ar fyrr en varir veikist

og verldin ess merki llu ber.

Menn heilsast enn og vilja vini gleja

en vera eftir skamma stund a kveja !

Allt lf, allt lf, er brot af stuttu striki

sem strokast burt og v fr ekkert breytt.

a er ei meira en gn af augnabliki

sem eyist strax og verur ekki neitt.

Og menn sji hvergi neinar nauir,

nstu stund eir eru kannski dauir !


Höfundur

Rúnar Kristjánsson
Höfundur er húsasmiður og býr á Skagaströnd.

Eldri frslur

Jan. 2020
S M M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Heimsknir

Flettingar

  • dag (25.1.): 23
  • Sl. slarhring: 26
  • Sl. viku: 213
  • Fr upphafi: 205290

Anna

  • Innlit dag: 16
  • Innlit sl. viku: 102
  • Gestir dag: 15
  • IP-tlur dag: 15

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband