Leita frttum mbl.is

Bloggfrslur mnaarins, nvember 2010

Hvar er hstirttur slands staddur ?

S var tin a hstirttur var nokku fastur sessi vitund jarinnar sem slkur. Efasemdir um hfni og heilindi eirra sem ar stu virtust ekki miklar og staa dmstlsins virkai nokku traust augum almennra borgara.

En etta breyttist miki Davstmanum. Fjldi manna fr a f miklar efasemdir um hstartt v margir litu svo a innsetning nrra manna dmstlinn hefi veri ger me a fyrir augum a tryggja a a rtturinn " mldi rtt " eins og eitt sinn var sagt af yfirvaldi vi drenginn Skla Magnsson !

Og egar fjldi manns fer a lta svo a menn sem settir hafa veri inn hstartt su ar til a gta kveinna srhagsmuna, er kaflega lklegt a trausti s frum og fjandinn laus !

Nuppkveinn dmur hstarttar varandi greislualgun, a bjargarr til handa illa stddum einstaklingum almennri stu su andst stjrnarskrratrium, tir enn undir vaxandi grunsemdir manna um a rtturinn jni rauninni ru en hagsmunum aljar. Mennirnir sem n sitja hstartti minna neitanlega verkum snum allnokku suma hstarttardmarana sem vildu halda v fram snum tma (1937), a veigamikil atrii New Deal stefnu Franklins Roosevelts Bandarkjaforseta vru ekki takt vi stjrnarskrna.

ar reyndi afturhaldsfrosinn hstirttur a brega fti fyrir framgang einnar bestu framfarastefnu sem komi hefur fram Bandarkjunum.

Roosevelt sagi um essa menn a eir lifu enn tmum hestvagnanna.

Hann sagi lka a framkvmdavaldi og lggjafarvaldi vru eins og tveir hestar sem vru a berjast vi a a draga jina upp r kreppufarinu, en riji hesturinn, hstarttur, streittist mti.

Ennfremur sagi Roosevelt : " Hstirttur er orinn rija deildin inginu !

Hann er yfirlggjafarvald eins og einn af dmurunum sjlfum hefur komist a ori. Hann les r stjrnarskrnni a sem ekki stendur ar og hefur aldrei tt a standa ar. Sem j erum vi v komin astu, a vi verum a ahafast eitthva til a bjarga stjrnarskrnni fr hstartti og bjarga hstartti fr sjlfum sr........Vi rfnumst hstarttar, sem ltur stjrnarskrna ra, en reynir ekki a ra yfir stjrnarskrnni. "

Jafnframt undirstrikai Roosevelt a, a erfileikarnir sambandi vi hstartt stfuu ekki af rttinum sem stofnun, heldur af eim mnnum sem skipuu hann.

Roosevelt skrifai sar um etta deiluml er hann leit yfir farinn veg :

" Kjarni deilunnar ri 1937 var essi. tti hstirttur a vera yfirlggjafi ea ekki ? Ef honum tti a leyfast a, var flki hrifalaust og gat ekki krafist ess af inginu a a leysti vandaml jarinnar. ttu rfir menn krafti viringar sinnar a geta komi veg fyrir allt a, sem stjrnin vildi gera fyrir verkalinn, fyrir atvinnuleysingjana, fyrir hina sjku, fyrir gamla flki og brnin og fyrir atvinnuvegi landsmanna ? "

etta sagi Franklin D. Roosevelt fyrir um 70 rum og g spyr:

Sj menn ekki samlkinguna ?

Sj menn ekki hverjir eru a gta srhagsmuna nafni almannahagsmuna ?

Hverskonar hstartt erum vi me a strfum essu landi ?


Hldum fram verkinu fr 1944

kjlfar hrunsins hefur s murlega stareynd komi skrt ljs, a borgaralegt ryggi hefur raun og veru veri brauftum hrlendis alla t.

a m segja a aldrei hafi veri haldi fram a byggja eim grunni sem lagur var 1944 me lveldisstofnuninni. En grunnurinn var lagur gum anda fyrir samflagsbyggingu sem ar tti san a rsa. Teikningar af byggingunni voru hinsvegar aldrei tfrar sem slkar og v var skakkturn norursins a veruleika - upphrflaur skammsnisforsendum stjrnvalda fr degi til dags.

Lagaverndin sem sett var um lf og velfer jarinnar hefur af essum stum og rum reynst kaflega vanmttug, svo vi hfum raun og veru lifa undanfarna ratugi a miklu leyti flskum veruleika hva ryggi og almenn mannrttarml snertir.

N liggur a hinsvegar fyrir a flestir eru bnir a tta sig v a stjrnarskrin okkar er fullkomi plagg, plagg sem var aldrei unni upphafi me a fyrir augum a a tti a gilda breytt um alla framt.

a var lagt fram 1944 snum byrjunarbningi og gengi t fr v a fram yri san unni a skrari ger ess fyrir hagsmuni lands og ls.

Stjrnarskrin tti sem sagt a vera miklu fyllri og greinarbetri leiarvsir fyrir slenskt samflag komandi t. En a gekk hinsvegar ekki eftir.

Stjrnarskrin var ess sta ger a hornreku og afgangsmli allri stjrnmlaumru komandi ra og enginn virtist telja a maksins vert a huga eitthva alvru a framhaldandi vinnu vi hana.

Menn voru svo uppteknir skotgrfum og skruhernai flokksmennskunnar a einhver smatrii, eins og borgaraleg ryggisml, komust aldrei a.

Og vegna ess a a kom ekkert upp sem leiddi tvrtt ljs ennan mikla samflags-galla, liu rin svo a stjrnarskrin var bara fram a fullkomna upphafsplagg sem lagt var fram vi lveldisstofnunina.

En svo kom efnahagshruni me snum hrikalegu afleiingum fyrir jlfi.

Allt einu geru menn sr grein fyrir v a slenska jrki hafi veri rnt, ftunum veri kippt undan velfer jarinnar og borgaralegt ryggi landsmanna augljslega eirri stu a hanga lausu lofti.

Og a a lgi skrt fyrir hverjum heilvita manni, a tilteknir menn tilteknum hagsmunaklkum, hefu fari rnshndum um rki og j, virtist ekki stafur fyrir v a slkt vri nokkru saknmt ea nokkur viurlg vi slku framferi ! Stjrnarfarslegar varnir reyndust annig meira og minna sktulki, enda virist aldrei hafa veri gert r fyrir eim mguleika a kerfi yri rnt innanfr.

Flki landinu, lki frisamra dfna, hafi grandaleysi snu falli gryfju, a lta gruga hauka passa upp lf og velfer jarinnar !

Frjlshyggjan var eim haukum boor ess frelsis, a eir ttu og mttu deila og drottna a vild. Leiin til aus og valda byggist eirra hugsun v a troa sem mest rttindum annarra og v flugu eir ti hver sem betur gat.

Og kom ljs sem fyrr getur, a engin stjrnarskr ea elilegt lagaumhverfi var til sem verndai samflagi me haldbrum htti gegn slkum fgnui !

Samflagslegt varnarkerfi var rauninni ekki til, borgaralegt ryggisnet var bara nafni tmt, rttarverndin ltil sem engin.

Samt hafi gangandi kostnaur rkisins vegna slkra varna veri mikill en snilega aeins til ess a halda hundruum manna uppi launum kerfinu og a hreint ekki lgum. Eftirliti hafi annig bara veri til a snast og rangurinn var nttrulega eftir v.

jin st eins og vara og hver spuri annan forundran : " Hfum vi virkilega bi vi svona hrar forsendur ll essi r og tali okkur gum mlum ?"

J, v miur, hfum vi gert a !

a dugir nefnilega ekki a byggja grunninn einan samrmi vi g og fgur gildi. Samflagsbyggingin arf a rsa upp af grunninum og hn verur a vera heilsteypt og heilnm fyrir sem ar eiga a ba. S byggingarvinna arfnast akomu okkar allra.

Vi verum hinsvegar a byrja v a fjarlga skakkturninn - flabeinshll forrttindanna - af grunninum. ar ekkert rangindabkn heima !

Svo verur a koma fram me stjrnarskr sem reynist svara til ess mannrttar-samflags sem vi viljum sj og ba vi slandi.

a verur a setja jhagsleg viurlg gegn samtryggingar-spillingu hfra plitkusa og tryggja a a slenskt samflag veri hr eftir takt vi hugsun og rttltisvitund jarinnar.

Eftir a getum vi fari a byggja grunninum fr 1944 samflagsbyggingu sem alltaf var tlunin a reisa honum.

Vonandi mun kosi stjrnlagaing bera gfu til ess a leggja fyrstu steinana byggingu, svo hn geti ori s vara lris og mannrttinda sem vsa getur okkur - og rum - veginn fram vi, til betri tma.


Syndakvittanir og afltsbrf alingis

Landsdmsmli var, eins og g hef komi inn ur, afgreitt me eim htti fr alingi a skmm var a og traust fjldans ingmnnum fll niur fyrir nll. A sjlfsgu tti a heimila mlshfun vegna embttisfrslu allra rherranna sem greidd voru atkvi um og jafnvel fleiri r hrunstjrninni.

Rannsknarskrsla alingis ein gaf ngar forsendur fyrir slku rttarhaldi, en egar hlminn kom hlupu ingmenn eins og halaklipptir hundar skotgrafir flokksmennskunnar og gleymdu v alfari a eir hfu skyldum a gegna gagnvart jinni.

Og ar me voru gefin t afltsbrf kalska vsu fyrir rj rherra, en brfin au eru gjrsamlega gildislaus vi prfbor rttltisins og sannleikans. au eru bara plitskar syndakvittanir sem eru prentaar merkilegan lygapappr samtryggingarkerfis " besta klbbsins bnum ! "

En me essum afltsbrfum sndi alingi svo ekki var um villst a a er enganveginn a vinna eftir forskriftum nokkurs hreinleika uppgjrsmlum efnahagshrunsins.

Vi getum spurt okkur a v hvernig Jhanna Sigurardttir tti a fara a v a setja Ingibjrgu Slrnu undir landsdm ? Menn geta sagt sr a sjlfir, a henni hafi veri a innst huga a bjarga snum fyrri foringja fr eim rlgum og kannski hefur Ingibjrg geta minnt hana a r ttu n mislegt sameiginlegt fr fyrri t ?

Og r v a kratar kvu a gefa Ingibjrgu afltsbrf, l a kortunum a Bjrgvin fengi a fljta me. Og til ess a a vri ekki svo einhft og berandi hvernig Samtryggingin s um sna, var egjandi samkomulag um a bjarga rna Matt fr eigin rlgum svona til ess a sna a a vru ekki kratar einir sem hlytu gri !

Og svo m n minna a a ssur var lka kafi v a tvega rna vinnu erlendis, t alla hfileikana sem hann sparai svona miki hr heima gu eigin landsmanna. a hefi v geta spillt eirri brralagsvinnu miki ef landsdmur hefi tafi fyrir afkastagetu rna utanlands !

En egar arna var komi, voru Samtryggingarmenn eiginlega ornir svo skmmustulegir vegna eigin rfilshttar, a eir tldu a Geir yri a f landsdm yfir sig v hann hefi j veri hfu hrunstjrnarinnar. En eim gleymdist a hfu eirrar stjrnar voru tv og eir voru egar bnir a skna anna. En auvita er a lngu kvei a Geir veri aldrei dmdur sekur og allt er etta bara leikrit sett svi til a lta flk halda a rttlti ni lka yfir sem sitja hstu stlum kerfisklkunnar.

Stareynd mlanna er hinsvegar s a spillingarhugsun slenskra plitkusa er hreint me lkindum. etta flk, sem situr alingi og var valdastum, hefur snilega enga heilbriga tengingu vi mannlfi landinu.

Eftir a Ingibjrg, Bjrgvin og rni voru leyst undan landsdmi me plitsku moldvrpustarfi, lta au eins og au su vegin af allri synd.

Bi Bjrgvin og rni lta n fr sr bkur sem eiga a sna hvlkir englar eir su raun og veru. Og ar eiga a birtast einhver vsindi varandi hruni og plitkina sem rekin var kringum a !

Auvita er ekkert a marka a sem essir menn eru a segja um essa hluti. eir eru bara a hvtvo eigin feril og sna fram a eir hafi eiginlega bara veri pslarvottar astnanna.

En afltsbrf eirra fr alingi og flsk syndakvittun fr hfu lggjafarvaldi og gerspilltu rkisvaldi mun duga eim skammt. Hvorki kalska kirkjan n alingi geta gefi t slkar synda-aflausnir - flk sr gegnum slkt prump og sagan mun fella sinn dm um essi ml og rttlti mun segja sitt egar a fr a komast a.

a sj a nefnilega flestir, a eins og mlin hafa veri afgreidd, voru hvorki rttlti ea sannleikurinn vottar ess sem gert var. gildin ein voru kllu ar til vitnisburar. Samspillingin ein var vistdd verknainn !

a er lngu sanna ml, a slenska jin tapar llu v sem fram fer sktugum skotgrfum flokksmennskunnar !


Hjarta slr til vinstri - kynning bk

hjartad2.pngN hef g sent fr mr bk sem ber nafni - Hjarta slr til vinstri -, etta er saga sem gerist litlu orpi landsbygginni upp r 1960.

g skrifai essa sgu um aldamtin egar dansinn kringum gullklfinn var a frast upp trylling og sem ast a taka sig mynd geggjunar, grafknar og sileysis samflaginu okkar.

Mr fannst afturfrin orin slk sirnum efnum a mig hryllti vi v. slandi mitt ga var a breytast einhverja Mammons-freskju sem g hlt a g myndi aldrei sj hrlendis. a var varla tala um neitt lengur nema peninga !

g fr mr til hugsvlunar a skrifa um a sland sem g hafi fyrir augum egar g var a komast legg. g skrifai um r hugsjnir sem ttu stugt a vera leiarljs lfi manna. g skrifai um frelsi og sameiginlegan rtt manna til a f a lifa essari jr. g skrifai um flk sem hafi hjarta fyrir samflagi snu og lifi ekki bara fyrir sig. stuttu mli sagt - g skrifai mig fr eim vibji sem var a eitra jlfi og yfir allt samflagi fyrir spillingarhrif eirra sem me vldin fru.

rslok 2001 var g binn a skrifa essa sgu sem rann mti straumnum.

Og a kom fljtt ljs a enginn vildi gefa hana t. a hafi enginn tgefandi huga henni, hn tti ekki gravnleg og var sannarlega ekki eins og menn vildu hafa hana. Mr var stundum sagt, a a vru punktar henni, en g yrfti a stytta hana, fella r henni kafla og mlsgreinar, breyta hinu og essu og gera hana allt ruvsi r gari.

Og a urfti svo sem ekki a segja mr hva var a. g skildi auvita a a var slin sgunni sem mtti ekki vera ar. Hn var ekki takt vi tarandann. Hn virkai vert mti sem gilegt veisluspjallafyrirbri gegn randi veltutma Mammons. Boskapur hennar var alls ekki fr Babylon heldur miklu frekar fr Jersalem og a tti hreint ekki gott.

Og g s fljtlega a a var til ltils a ganga me etta handrit milli grafkinna tgefenda og hlusta endalausar breytingatillgur eirra og genga hlutun gagnvart mnum skrifum.

eir gtu bara sagt annahvort j ea nei. g fr ekki fram anna.

A lokum stakk g sgunni minni niur skffu. ar l hn nokkur r en bj mr samt hjarta og sinni. Hn var fram hluti af hugsanalfi mnu og megngutminn lengdist ar sem tgfu-fing var ekki sjnmli.

Enginn hugi virtist vera hj tgefendum umfjllun um flk og hleitar hugsjnir, um mannlegt frelsi og barttu sem alltaf hefur ori a heyja fyrir v essum heimi. Enginn skilningur virtist v a rf vri a leia hugann a msum kyndilberum frelsis og mannda leit a heilbrigum fyrirmyndum og metaka frsagnir af slensku aluflki sem tti snar tilfinningar og sitt lf.

Enn virtist s ranghugsun lifa gu lfi hj mrgum, a sguhetjur yrftu a tilheyra yfirsttt og mttu ekki vera " bara venjulegt flk " !

Ekki veit g hva olli v a g sendi Vestfirska forlaginu handriti mitt a lokum. Sennilega eitthvert bjartsniskast eftir hruni, einhver vonarglta um a anna hugarfar vri uppsiglingu, samfara eim skilningi brotlendingu bankanna, Mammons-musteranna, sem geri flki frt a sj og viurkenna vitleysuna sem gangi hafi veri.

Og Vestfirska forlagi hugsai mli - arflega lengi fannst mr reyndar - en ar var hugsa og sp verki. Og a lokum var kvei a gefa sguna mna t - breytta - eins og hn var hugsu og skrifu af minni hendi.

a var helst vi slku a bast af litlu landsbyggarforlagi - sem byggir jlegum grunni og metur ml t fr fleiru en bara peninga-sjnarmium.

Eftir nrri tu ra ferli er essi bk mn v a koma marka. Hn segir fr roskaferli unglings, fr vivarandi srsauka vegna jninga annarra, fr barttu kynslanna, fr vonum um betri heim og hugsun fyrir samhjlp og samvinnu, fr tr forsj Gus vors lands.

g vona a menn lesi essa sgu t fr eirri forsendu, a eir vilji opna hjrtu sn fyrir hugsjnum frelsis og mannda, a eir vilji vera meiri og betri slendingar en eir hafa kannski veri, a eir vilji gra sr jarinnar og bta samflagsheildina, a eir vilji leia hinn frjlsa slenska anda ndvegi sitt n, til blessunar fyrir heill og hamingju slands.

Okkur er llum skylt a fylgja v sem rtt er og reyna a vera r manneskjur a samflagi sem vi lifum veri betra fyrir okkar framlag hversu smtt sem a kann a vera !

Hjarta slr til vinstri - okkur llum - mean vi lifum.

g leyfi mr a skora ykkur a kynna ykkur hvernig g tengi lffrilegu stareynd vi ann veruleika sem vi bum vi - eirri von a vi getum gert hann manneskjulegri og betri ? Lesi essa sgu mna og kryfji hana sem hugsandi manneskjur - til mergjar !


EGAR FLKI RS UPP ............ !

a er greinilegt a a arf a gera samtryggingar-yfirvldum essa lands a fullkomlega ljst, a a er sgild stareynd a samtakamttur flks er mesta afl hvers jflags. a er nefnilega eins og essi marghfa plitsku yfirvld sem hr er vsa til, hafi sofna fr essari stareynd og viti ekki lengur af henni.

En slenska jin m ekki leyfa a yfirvld hundsi almenn lrttindi landinu og neiti a leysa r eim vandamlum sem str hluti jarinnar stendur frammi fyrir vegna ess a handhafar smu valda, rherrar og ingmenn slenska jrkisins, sviku varnarskyldur snar gagnvart egnum essa lands.

essvegna er flk t um allt djpum skt - vegna ess a a var sviki og blekkt, rnt og svvirt og skili eftir kldum klaka - af eim sem ttu a telja a skyldu sna a verja a og rtt ess til a f a lifa vi jhagslegt ryggi.

Einkavddu bankarnir uru a skrmslum fyrir atbeina fyrri stjrnvalda og sviku og rndu jina me egjandi samykki eirra sem ttu a gta ess a hr vru sileg sjnarmi heiri hf. Og eftir a essi mannvnu grgisv hfu veri rnd innan fr og san fjrmgnu n me almannaf, kom fljtt ljs a hugsunarhtturinn hafi ekkert breyst. Grgin er sjanlega enn til staar og margt sama heillafarinu gagnvart hagsmunum aljar.

essir bankar eru v ekki a endurheimta neitt traust, ekki frekar en ingi, sem er algerlega ntt a liti margra.

Vi - almennt flk essa lands - byggum upp verkalshreyfinguna gegn vilja stjrnvalda sem vildu ein f a rskast me almannahag, vi byggum einnig upp samvinnuhreyfinguna og ungmennahreyfinguna og til hvers ?

Til a styrkja heilbrigt mannlf landinu okkar. Vi hfum byggt upp allt a sem best hefur veri gert essu landi.

Vi gerum essar rjr hreyfingar a afli flksins - brum r fram til sigrandi stu jlfinu - essar rjr flagslegu systur !

En egar sigurinn var a komast hfn, egar barttan fyrir auknum tilvistargum var farin a skila sr betur en nokkru sinni fyrr, sluu kolkrabbafylgjendurnir, - hinir svirku andstingar almannaheilla um og httu opinberlega a vera fjandsamlegir. ess sta fru eir a hreira um sig innan essara varnarsamtaka flksins.

komu heillakrkurnar, svrtu fuglarnir, leurblkur myrkranna, fram r skmaskotum sktlegheitanna - og til hvers ?

J, auvita eins og alltaf, til a sjga bli r flkinu !

essi fimmta herdeild settist a verkalshreyfingunni og hefur nnast eyilagt hana, hn geri samvinnuhreyfinguna virka me launrum, baktjaldamakki og niurrifs-starfsemi, hn eyilagi ungmennaflags-andann og setti arrnsmerki Mammons etta allt saman, stimplai grgistkn auvaldshyggjunnar allt sem hn komst fri vi.

annig var verkalshreyfingin rnd hugsjnum snum - innanfr.

Eins var fari me samvinnuhreyfinguna, hn var myrt af myrkraflum.

Og ungmennaflagshreyfingin var ger a hugsjnalausu og steingeldu rekstrar-apparati sem geri aeins t svokalla afreksflk. Fyrri stefnu um rktun lands og ls var varpa t hafsauga.

a hafa eyingarfl veri a verki slandi, jafnt gegn jinni sem landinu !

En einu sinni var til miki hs ea virki sem kalla var Bastilla. a var tkn fyrir hi illa vald sem kgai flki og greifar valdsins hldu a vinnandi.

En egar hefndarorsti flksins var kominn fullan mli, reif a etta virki niur, stein fyrir stein. Flbylgjan skall Bastillunni og hn htti a vera til sem tkn um hi illa vald og afturhald.

a skiptir ekki mli hvert hsi er sem hsir slkt vald, hvort sem vi tlum um inghs, stjrnarr ea banka. a er alltaf valdi flksins a rfa niur, stein fyrir stein, asetur valds sem snir sig vera illt.

Flki essu landi arf n a sameinast um eina krfu - mannsmandi lf !

Stjrnvldin landinu og fjrmlafyrirtkin vera a skila aftur til flksins llu v sem stoli hefur veri af v me silausri vertryggingu og hagfrilega treiknuu hruni !

Annars verur enginn friur essu landi, v fari getur a la a v a yfirvld megi sannarlega fara a ttast jina.

Hvert a yfirvald sem hundsar j sna og svkur hagsmuni almennings er vald sem ekki verur vi una.

Eina skjaldborgin sem reist hefur veri til essa, er skjaldborg lgreglunnar um inghsi - en s skjaldborg mun ekkert geta vari, ef halda fram a ofbja flki me eim htti sem gert hefur veri.

egar bi er a svipta flk llu - rna a og svvira allan hugsanlegan mta, er hefndin ein eftir og flbylgju-hamfrum slkrar hefndar munu allar bastillur illveldis og kgunar vera jafnaar vi jru !

egar flki rs upp - sameina reii sinni - munu grgisvin falla !

tla yfirvldin og endurreist fjrmlaskrmsli virkilega a halda fram a skapa forsendur fyrir v a til slks uppgjrs komi slandi ?


Höfundur

Rúnar Kristjánsson
Höfundur er húsasmiður og býr á Skagaströnd.

Eldri frslur

Nv. 2018
S M M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Heimsknir

Flettingar

  • dag (18.11.): 0
  • Sl. slarhring: 4
  • Sl. viku: 326
  • Fr upphafi: 0

Anna

  • Innlit dag: 0
  • Innlit sl. viku: 205
  • Gestir dag: 0
  • IP-tlur dag: 0

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband